อาคาเนะ พลิกตำนานวงการราคุโกะ

การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์

มังงะญี่ปุ่นแต่งเรื่องโดยยูกิ ซูเอนางะ วาดภาพโดยทากามาซะ โมเอะ ข้อเขียนนี้เขียนจากอะนิเมะฤดูกาลที่หนึ่ง น่าสนใจมาก เล่าเรื่องศิลปะการแสดงแขนงหนึ่งของญี่ปุ่นเรียกว่า ราคุโกะ ซึ่งมีมาตั้งแต่สมัยเอโดะ ผ่านสงครามโลกครั้งที่สองจนถึงปัจจุบันก็ยังมีแสดงอยู่ทั้งในคาเฟ่ขนาดเล็กไปจนถึงหอแสดงศิลปวัฒนธรรมขนาดใหญ่

หนังการ์ตูนเล่าเรื่องเด็กสาวโอซากิ อาคาเนะ แล้วสอดแทรกความรู้ความเข้าใจการแสดงราคุโกะทีละเล็กทีละน้อย ทั้งที่แทรกเข้าไประหว่างการดำเนินเรื่อง

แถมภาคผนวกหนึ่งนาที “คุยกับอาคาเนะ” หลังเอ็นด์เครดิตทุกๆ ตอน โดยทำเป็นแผ่นภาพตัวละครสลับกันเข้ามาคุยกับอาคาเนะ

ปรากฏว่าเป็นหนึ่งนาทีที่สนุก ตลก ได้หัวเราะ และได้ความรู้ไปในตัว

หนังเริ่มเรื่องเมื่ออาคาเนะยังเรียนชั้นประถม เธอรักและหลงใหลพ่อซึ่งเป็นนักแสดงราคุโกะ เธอชอบนั่งแอบดูพ่อซ้อมแสดงตามลำพังในห้องส่วนตัวของพ่อ และชื่นชมว่าพ่อเป็นนักแสดงราคุโกะที่เก่งที่สุด ถึงกับเอาไปเขียนเรียงความอ่านหน้าชั้น แล้วก็เป็นเรื่อง

ที่ห้องคุณครู แม่หน้ายักษ์คนหนึ่งกำลังเกรี้ยวกราดใส่อาคาเนะที่มาทำร้ายลูกชายอ้วนตุ้ยนุ้ยของเธอ คุณครูพยายามอธิบายอะไรไม่ฟัง

ทันใดนั้นอาคาเนะนั่งคุกเข่าลงอย่างสวยงาม เก็บหัวเข่าชิดกันเรียบร้อย ก้มคำนับท่านผู้ชมคือคุณครู คุณแม่และเพื่อนอ้วนอย่างงดงาม ท่ามกลางความตกตะลึงของคนทั้งสาม เธอจะแสดงราคุกะให้ดูว่าเรื่องราวเป็นมาอย่างไร

นักแสดงราคุกะจะเล่าเรื่องด้วยการแสดงเป็นคนทุกคนในเหตุการณ์โดยนั่งหันหน้าไปทางผู้ชมเท่านั้น ตัวละครหลักจะหันไปทางขวามือเวลาพูด ตัวละครรองจะหันไปทางซ้ายมือเวลาพูด ด้วยวิธีนี้คนดูจะรู้ได้ว่าใครกำลังพูดกับใคร นักแสดงที่เก่งมากสามารถโน้มน้าวให้คนดูเห็นตัวละครทุกคนคุยกันได้อย่างออกรส แค่ดูการ์ตูนยังสนุก เวลาดูหนังคนแสดงเกี่ยวกับราคุโกะยิ่งสนุก

หากได้ไปดูจริงๆ น่าจะตื่นตาตื่นใจมิใช่น้อย

อาคาเนะเริ่มเล่าเรื่องด้วยการออกท่าอ่านเรียงความหน้าชั้นสรรเสริญบิดาตัวเอง แล้วเธอหันไปทางซ้ายพูดว่า “พ่อเธอเป็นแมงดา” เธอหันไปทางขวา “หา! ไอ้อ้วนแกว่าไงนะ!!” แล้วหันไปทางซ้ายพูดว่า “พ่อเธอไม่ทำงานเกาะแม่กิน มีแต่แม่ไปทำงาน” จากนั้นอาคาเนะก็หันขวาทีซ้ายทีทะเลาะกัน คุณครูหันไปทางแม่ของเด็กอ้วนแล้วพูดว่า “เหตุการณ์เป็นแบบนี้เป๊ะๆ เลยครับ” ภาพรีวิวเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นชัดแจ๋ว เพียงแค่เด็กประถมมือสมัครเล่นยังมีฝีมือขนาดนี้

แม่นางยักษ์ไม่ยอมความ อาคาเนะลุกขึ้นยืนเตรียมแอ็ทแท็ก คุณพ่อก็โผล่มาด้านหลังจับตัวลูกสาวที่กำลังของขึ้นทันที ขอโทษคุณแม่ของเพื่อนอ้วนและสั่งให้ลูกสาวโค้งคำนับขอโทษด้วย จากนั้นจึงลากลับบ้านไปซ้อมราคุโกะที่บ้านต่อ

แม่ของอาคาเนะกลับบ้านค่ำมากินข้าวพร้อมหน้าพร้อมตา เธอทำงานหาเลี้ยงครอบครัวเพราะงานราคุโกะของสามีรายได้ไม่ดีนัก แต่เธอเต็มใจสนับสนุนสามีด้วยจิตใจที่ดีงาม เวลานี้กำลังใกล้วันสอบเลื่อนขั้นราคุโกะของสามี เธอยิ่งดูแลและให้กำลังใจเขาเป็นพิเศษ

พ่อของอาคาเนะช่างมีศรีภรรยาดีเลิศและลูกสาวที่เทิดทูนเขาดั่งเทพ แต่เขามิใช่นักแสดงราคุโกะที่มีพรสวรรค์ ซ้อมเท่าไรก็ไม่เปล่งประกาย

นักแสดงราคุโกะมีสามระดับ ระดับศึกษาเรียกว่า เซนสะ ระดับออกแสดงได้เรียกว่า ฟุตัทสึเมะ ระดับอาจารย์เรียกว่า ชินอุจิ วันนี้พ่อของอาคาเนะเป็นฟุตัทสึเมะ เขาซ้อมหนักเพื่อสอบเลื่อนขั้นเป็นระดับชินอุจิ

พ่อเป็นลูกศิษย์ของอาราคาวะ ชิงุมิ แห่งสำนักอาราคาวะ มีชื่อในการแสดงว่าอาราคาวะ ชินตะ อาจารย์ใหญ่ของสำนักชื่ออาราคาวะ อิชโช นับเป็นปรมาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ของวงการราคุโกะ

รายการคุยกับอาคาเนะตอนท้ายเอ็นด์เครดิตของตอนที่หนึ่งเป็นแผ่นภาพอาคาเนะคุยกับแผ่นภาพพ่อชินตะ อาคาเนะถามว่านักแสดงราคุกะนั่งพับเข่าตลอดการแสดงไม่เป็นเหน็บชาหรือ พ่อชินตะตอบว่าเราก็มีวิธีขยับขาไปมาตลอดการแสดงเป็นตัวละครหลายคนอยู่ เป็นคำถามที่นักดูหนังก็อยากถามเพราะเมื่อการแสดงจบ นักแสดงราคุกะคำนับหัวติดพื้น แล้วลุกยืนเดินออกจากเวทีอย่างสง่างามได้ทุกครั้ง เหมือนไม่มีเหน็บชาและไม่มีใครเดินเซให้เห็นเลย

แผ่นภาพอาคาเนะถามคำถามที่สองว่าทำไมนักแสดงราคุกะต้องถอดเสื้อคลุมก่อนแสดงทุกครั้ง (เป็นท่าถอดเสื้อคลุมที่สง่างามทุกคนไป) ถ้าจะถอดอยู่แล้วไม่ต้องใส่ขึ้นเวทีเสียเลยไม่ง่ายกว่าเหรอ พ่อชินตะตอบว่าการใส่เสื้อคลุมให้เรียบร้อยเป็นการแสดงความเคารพผู้ชม ส่วนการถอดจะถอดตอนไหนก็ได้ไม่จำเป็นต้องเป็นช่วงเริ่มต้น

อาคาเนะจึงว่าถ้าเช่นนั้นหนูจะใส่เสื้อคลุมหลายชั้นแล้วค่อยๆ ถอดทีละชั้นๆ จะได้มั้ย

วันสอบมาถึงแล้ว สำนักอาราคาวะจัดสอบที่หอแสดงขนาดใหญ่มีคนมาชมเต็มทุกที่นั่ง อาจารย์อาราคาวะ ชิงุมิ หน้าใจดี กับปรมาจารย์อาราคาวะ อิชโช หน้าโหดมานั่งเป็นกรรมการ มีกรรมการจากสำนักอาราคาวะอีกบางคน การลงคะแนนจะนับจากทั้งคณะกรรมการและคนดู วันนี้มีผู้เข้าสอบห้าคน พ่อของอาคาเนะขึ้นแสดงเป็นคนแรก

เขาเดินเข้ามาบนเวที นั่งลงพับเข่า วางพัดข้างตัว วางสองมือสิบนิ้วข้างหน้าอย่างเรียบร้อย โค้งคำนับผู้ชมหน้าผากแตะพื้นอย่างงดงาม แล้วจึงเงยหน้าขึ้น วันนี้อาราคาวะ ชินตะ จะเล่าเรื่อง “ชายหาดชิบะ”

ศิลปะการแสดงราคุโกะเป็นเรื่องน่าแปลกใจมาก มีคลังเรื่องเล่าจากสมัยเอโดะจำนวนหนึ่งอยู่แล้ว นักแสดงราคุโกะซ้อมเรื่องเหล่านี้มาแสดงซ้ำๆ คนดูก็รู้เรื่องหมดแล้วเพราะมาดูซ้ำๆ แต่นักแสดงทุกคนมีลีลาของตัวเองจึงไม่มีใครที่แสดงเหมือนกันเลย

คนดูรับรู้ความสนุก ประทับใจ และซาบซึ้งต่างๆ กันไป เรื่องชายหาดชิบะนี้มีปรากฏในหนังเกี่ยวกับราคุกะแทบทุกเรื่อง นับเป็นเรื่องที่แสดงยากเรื่องหนึ่ง ทำคนดูร้องไห้ไปตามๆ กันทุกครั้งไป

เมื่อถึงตอนท้าย นักแสดงราคุกะทั้งห้าคนขึ้นเวทีเพื่อรอฟังประกาศผล ปรมาจารย์อาราคาวะ อิชโช ขึ้นเวทีน่าเกรงขาม ประกาศไล่ลูกศิษย์ทั้งห้าออกจากสำนักท่ามกลางความตกตะลึงของทุกคนรวมทั้งอาคาเนะ!