เวอร์ชั่นล่าสุดของนวนิยายปี 1955 โดยแพทริเชีย ไฮสมิธ The Talented Mr. Ripley เป็นซีรีส์ความยาวแปดตอนของเน็ตฟลิกซ์
หนังปี 1999 ซึ่งกำกับฯ โดยแอนโทนี มิงเกลลา นำแสดงโดยแมตต์ เดมอน จู๊ด ลอว์ และกวิเนธ พัลโทร คงยังติดตรึงอยู่ในความทรงจำของแฟนหนังก่อนคนรุ่นอายุมิลเลนเนียล
ทอม ริปลีย์ เป็นหนุ่มที่ได้รับการว่าจ้างจากเศรษฐีเจ้าของกิจการต่อเรือในนิวยอร์ก ให้เดินทางไปเกลี้ยกล่อมให้ลูกชายคนเดียว ดิกกี้ กรีนลีฟ ซึ่งไปใช้ชีวิตอิสระอยู่ในอิตาลี ให้กลับบ้านเสียที
และริปลีย์เกิดอยากใช้ชีวิตหรูหราของดิกกี้จนกำจัดเจ้าของชีวิตไปและเอาตัวเองเข้าไปแทนที่
ฆาตกรรมนำไปสู่การสืบสวนของตำรวจ และคำหลอกลวง สร้างเรื่อง และพลิกแพลงต่อไปเรื่อยๆ
เนื้อหาแบบนี้ไม่ค่อยจะดึงดูดนักสำหรับผู้เขียน
อีกอย่างคือ ปกติผู้เขียนจะไม่ค่อยนึกอยากดูซีรีส์ยืดยาว มีข้อยกเว้นเฉพาะซีรีส์บางชุดที่โดนใจจริงๆ อย่างเช่น Game of Thrones, The Sopranos, Breaking Bad, Better Call Saul ฯลฯ
ไม่ใช่เพราะกลัวไม่สนุกนะคะ กลัวสนุกจนถอนตัวไม่ขึ้นมากกว่า บอกตัวเองบ่อยๆ ว่าไม่มีเวลาในชีวิตจะให้หมดไปกับความบันเทิงล้วนๆ
เห็น Ripley ออกฉายใหม่ๆ ก็ดูจะเป็นหนังที่สะดุดตาจากความเป็นหนังขาว-ดำ และถ่ายทำสวย แต่บอกตรงๆ ว่าไม่อยากถูกดึงเข้าไปรับรู้เรื่องราวของผู้ร้ายที่เป็นพระเอกของเรื่อง หรือที่ศัพท์ทางเทคนิคเรียกว่า antihero
เลยทิ้งค้างไว้พักหนึ่งก่อนจะย้อนกลับมาดูอีกที
คราวนี้เลยไปไหนไม่รอด ต้องนั่งอ้าปากค้างตะลึงตะไลดูจนจบทั้งแปดตอน สิริรวมแปดชั่วโมง
หนังเดินเรื่องช้ามากนะคะ แต่ความเชื่องช้า…ซึ่งอาจเป็นข้อตำหนิสำหรับหนังบางเรื่องว่าอืดอาด…กลับไม่ใช่คำวิจารณ์ในเชิงลบในที่นี้
ดูผู้กำกับฯ จะตั้งใจใช้ความนิ่งนี้ถ่ายทอดโลกทัศน์ที่ค่อยเป็นค่อยไปในสายตาของตัวละครหลัก
องค์ประกอบของศิลปะเป็นจุดศูนย์รวมของหนังที่ถ่ายด้วยการจัดองค์ประกอบภาพอย่างประณีตชวนมองจนแทบจะถอนสายตาไปไหนไม่ได้
เรื่องราวส่วนใหญ่เกิดในอิตาลี ซึ่งเป็นประเทศที่ร่ำรวยด้วยศิลปะ จิตรกรรม ประติมากรรม ทิวทัศน์ สภาพบ้านช่องที่สวยแปลกตา
หนังใช้ชีวิตของศิลปินอิตาเลียนชื่อดังคนหนึ่งเป็นองค์ประกอบคู่ขนานและขยายให้เห็นแคแร็กเตอร์ของตัวละครหลักของเรา
คาราวัจโจ (Caravaggio) จิตรกรคนสำคัญช่วงศตวรรษ ปลาย 16-ต้น17 ถูกนำมาใช้เทียบเคียงคู่ขนานกับ ทอม ริปลีย์ (แอนดรูว์ สก็อต)
คาราวัจโจฆ่าคนตายและหลบหนีเงื้อมมือกฎหมายอยู่จนถึงบั้นปลายชีวิต ฝีมือการใช้แสงเงาในภาพเขียนของเขากลายมาเป็นจุดดึงดูดความสนใจของริปลีย์ ถึงขนาดที่เกิดความสว่างในใจว่าเขาสามารถใช้ความมืดสร้างภาพลวงตาให้คนอื่นหลงเชื่อได้
หนังเริ่มที่ภาพของทอม ริปลีย์ ลากร่างไร้ชีวิตลงขั้นบันไดที่เป็นช่องเวียน ภายใต้สายตาของแมวตัวหนึ่งที่นั่งมองอยู่
องค์ประกอบของสิ่งมีชีวิตและไร้ชีวิต (เช่น แมว เสมียนโรงแรม คนขายหนังสือพิมพ์ที่นั่งหลับอยู่ที่แผงขาย จิตรกรรม/ภาพเขียน ประติมากรรม/รูปปั้น/ปนาลีหรือการ์กอยล์ สถาปัตยกรรม/ขั้นบันได ฯลฯ ฯลฯ) ถูกนำมาใช้อย่างมีศิลปะ ตลอดการเดินเรื่องทุกฉากทุกตอน
สร้างทัศนศิลป์ที่สะกดสายตา ชวนฉงนสนเท่ห์และน่าติดตามอย่างเหมาะเจาะลงตัว
ศิลปินชื่อดังอีกคนที่กลายเป็นจุดโฟกัสของหนัง คือ ปาโบล ปิกัสโซ ซึ่งดูจะเป็นแรงบันดาลใจของดิกกี้ ผู้อยากหนีจากโลกธุรกิจของพ่อมาใช้ชีวิตอิสระของศิลปินโบฮีเมียน
ถึงขั้นที่ว่าดิกกี้เลียนแบบปิกัสโซในด้านการใช้สี เช่น ช่วงสีน้ำเงิน การวาดภาพนู้ด และการวาดภาพศิลปะคิวบิสม์ (cubism)
ภาพเขียนฝีมือปิกัสโซ ซึ่งแขวนอยู่ในวิลลาของดิกกี้ในตอนแรก เป็นศิลปะคิวบิสม์ ซึ่งเป็นภาพแอ็บสแตร็ก/นามธรรม แบบที่แยกส่วนของคนออกเป็นชิ้นๆ แล้วนำมาประกอบเข้าใหม่ ดังนั้น ตา จมูก ปาก เป็นอาทิ จึงไม่อยู่ในตำแหน่งตามธรรมชาติ
ตอนท้ายเรื่อง ริปลีย์สั่งซื้อภาพแนวคิวบิสม์ของปิกัสโซมาแขวน และนั่งพินิจดู
นัยที่สื่อออกมา คือ การแยกทอม ริปลีย์ ออกมาเป็นส่วนๆ เต็มไปด้วยเหลี่ยมมุม และประกอบเข้าด้วยกันใหม่เป็นภาพแบบไม่เหมือนจริงหรือนามธรรม
ริปลีย์เปลี่ยนตัวเองไปเรื่อยๆ ตามสถานการณ์ และสร้างตัวตนใหม่ เมื่อถึงคราวที่ต้องทิ้งตัวตนเดิมที่กำลังจะถูกเปิดโปงหรือถูกจับกุม
ท้ายที่สุด จากความเป็นทอม ริปลีย์ มาใช้ชีวิตของดิกกี้ กรีนลีฟ ด้วยการขจัดดิกกี้ออกไปให้พ้นทาง กลับไปเป็นทอมโดยสร้างเรื่องขจัดดิกกี้ออกไปอีกครั้ง และหาอัตลักษณ์จอมปลอมให้แก่ตัวเองใหม่ในนาม “แอนโธนี แฟนชอว์”
นี่เป็นหนังสไตล์ฟิล์มนัวร์ (film noir) ที่แฟนหนังพันธุ์แท้ไม่ควรพลาดนะคะ
มีรายละเอียดให้ต้องเก็บตกเยอะแยะเต็มไปหมด ทั้งในด้านบท การกำกับฯ การออกแบบโปรดักชั่น เพลงประกอบ การแสดง
แต่ที่สะดุดตาโดนใจมากที่สุด คือการถ่ายภาพและการจัดองค์ประกอบภาพอย่างประณีตละเอียดลออ
ขอเตือนอีกทีว่าไม่ใช่สำหรับคนดูหนังที่เป็นวัยรุ่นใจร้อนนะคะ •
RIPLEY
กำกับการแสดง
Steven Zaillian
แสดงนำ
Andrew Scott
Dakota Fanning
John Flynn
Maurizo Lombardi
Eliot Sumner
ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
