ชื่อหนัง “พฤษภา-ธันวา” เป็นสำนวนภาษาอังกฤษซึ่งเป็นลักษณะอุปมาสำหรับคู่รักหรือคู่แต่งงานที่วัยแตกต่างกันมาก ฝ่ายหนึ่งอยู่ในวัยแรกผลิเหมือนดอกไม้บานสะพรั่งในเดือนพฤษภาคม ส่วนอีกฝ่ายอยู่ในวัยเริ่มต้นฤดูหนาวซึ่งพืชพรรณไม้โรยราขาวโพลน แบบที่ไทยเราเรียกว่าไม้ใกล้ฝั่งนั่นแหละค่ะ
ในทศวรรษสุดท้ายของคริสต์ศตวรรษที่ 20 มีข่าวอื้อฉาวโด่งดังมากจากชีวิตจริงของครูสาววัย 34 ซึ่งถูกจับได้ว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับเด็กนักเรียนชายวัย 12
ใช่แต่ว่าเรื่องนี้จะทำให้ผู้คนตาค้างอย่างเหลือเชื่อ และตกเป็นข่าวอื้อฉาวในสื่อมวลชนและตกเป็นเรื่องที่วิพากษ์วิจารณ์กันไม่รู้จบ แต่ครูสาวคนนั้นก็ถูกส่งฟ้องข้อหามีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับผู้เยาว์ โดนตัดสินให้ติดคุก โดยศาลสั่งห้ามไม่ให้เธอติดต่อกับเด็กคนนั้นอีกตลอดชีวิต
เรื่องราวโดยละเอียดยังมีอีกมาก แต่เรื่องของเรื่องคือ เธอให้กำเนิดลูกสาวระหว่างเป็นผู้ต้องขังในคุก และนั่นไม่ใช่ครั้งเดียวที่เธอฝ่าฝืนคำสั่งศาล
เมื่อพ้นโทษในหลายปีต่อมา เธอต่อสู้ด้วยการอุทธรณ์คำสั่งศาลจนได้แต่งงานกับเขา และอยู่กินมาด้วยกันร่วม 20 ปีก่อนจะเลิกร้างกัน และเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งไปเมื่อไม่กี่ปีมานี้เอง
อย่างไรก็ตาม May December สร้างจากชีวิตจริงโดยใช้เป็นเพียงเค้าโครงให้สร้างมุมมองใหม่ๆ สำหรับเรื่องที่ตกเป็นข่าวอื้อฉาวจากสื่อมวลชน ดังนั้น หนังเรื่องนี้จึงไม่จัดอยู่ในประเภท biopic หรือหนังชีวประวัติ
หนังเปลี่ยนอายุของคู่รักต่างวัยไปเล็กน้อย โดยเมื่อเริ่มมีความสัมพันธ์กันฝ่ายหญิงอายุ 36 และฝ่ายชายอายุ 13
เปิดเรื่องที่งานชุมนุมสังสรรค์ที่บ้านของครอบครัวยู ซึ่งมีโจ ยู (ชาร์ลส์ เมลตัน) เป็นหัวหน้าครอบครัว ภรรยาของเขาคือ เกรซี่ แอเธอร์ตัน-ยู (จูเลียนน์ มัวร์) ดูอายุมากกว่าสามีหลายปี และออกคำสั่งบัญชาการเหมือนเป็นแม่มากกว่าเป็นเมีย
โจกับเกรซี่มีลูกด้วยกัน 3 คน ลูกสาวคนโตชื่อ ออนเนอร์ กำลังจะเรียนจบมหาวิทยาลัย ส่วนลูกแฝดชายหญิงสองคน กำลังจะเรียนจบมัธยมปลาย และเข้ามหาวิทยาลัย
หลังจากวุ่นวายอยู่กับการต่อสู้กับสังคมโดยรอบเพื่อที่จะได้ครองคู่อยู่ด้วยกัน และเลี้ยงดูลูกสามคนให้เติบใหญ่ขึ้น โจกำลังรู้สึกโหวงเหวงกับชีวิตที่จะต้องเผชิญหน้ากับการที่ลูกนกโบยบินออกจากรังหมดแล้ว
และอนาคตเบื้องหน้าที่จะมีแต่เขากับเกรซี่อยู่ด้วยกันสองคน
โจมีงานอดิเรกคือการเลี้ยงผีเสื้อจักรพรรดิ หรือ monarch butterfly ซึ่งต้องเพาะพันธุ์ตั้งแต่ยังเป็นตัวอ่อนตัวดักแด้ ถูกห่อหุ้มมิดชิดอยู่ในรังไหม กว่าจะออกมาโบยบินอย่างอิสระเสรีในโลกกว้าง
แน่นอนว่านี่เป็นความหมายเชิงสัญลักษณ์สำหรับตัวละครด้วย
ส่วนเกรซี่มีอาชีพเสริมคือการทำขนมส่งตามบ้านเพื่อนฝูงคนรู้จักที่สั่งมา และลูกค้าของเธอกำลังหดหายไปเรื่อยๆ บ้างก็ย้ายถิ่นที่อยู่ไป
เกรซี่กำลังรู้สึกไม่มั่นคงในชีวิตทั้งในด้านอารมณ์และสังคมแวดล้อม
ในงานสังสรรค์ของครอบครัวนี้เอง เอลิซาเบธ เบอรี่ (นาตาลี พอร์ตแมน) ก็ก้าวเข้ามาแนะนำตัว เธอเป็นนักแสดงสาวที่อยู่ในวงการมายา และกำลังจะรับบทเป็นเกรซี่ในหนังอินดี้ที่กำลังจะสร้างจากเรื่องราวอื้อฉาวเมื่อยี่สิบกว่าปีที่แล้ว
ในอาชีพนักแสดงที่จริงจังกับบทบาทการแสดง เอลิซาเบธมาเยี่ยมเยียน สัมภาษณ์ผู้คนที่เกี่ยวข้อง และใช้ชีวิตอยู่ในสถานที่เกิดเหตุ เพื่อเป็นการค้นคว้าสำหรับบทบาทการแสดงของเธอเพื่อความสมจริงและเพื่อให้เข้าใจตัวละครที่เกี่ยวข้องอย่างถ่องแท้
ในฐานะนักแสดงที่มีชื่อเสียง เธอได้รับเชิญไปพูดและตอบคำถามของนักเรียนในโรงเรียนที่ลูกสาวของครอบครัวยูเรียนอยู่ด้วย
เมื่อมีเด็กผู้ชายถามเรื่องการถ่ายฉากเซ็กซ์ เธอก็พยายามตอบอย่างจริงใจที่สุดเท่าที่จะทำได้ และเมื่อเธอบอกว่าเธอชอบเล่นบทบาทของคนที่อยู่ในแดนสีเทาของศีลธรรม ซึ่งตัดสินลงไปไม่ได้แน่ชัดว่าเป็นคนดีหรือคนเลว ลูกสาวของครอบครัวยูก็แสดงอาการไม่พอใจนัก
เอลิซาเบธขอสัมภาษณ์อดีตสามีของเกรซี่และลูกชายนักดนตรีจากการแต่งงานครั้งแรก รวมทั้งทนายความที่ทำคดี
ไปดูร้านขายสัตว์เลี้ยงที่เกรซี่และโจเคยทำงานอยู่ด้วยกัน และเป็นสถานที่เกิดเหตุ ซึ่งเอลิซาเบธพยายามจินตนาการถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้นตอนนั้น
ความพยายามแสวงหา “ความจริง” ที่เกิดขึ้นในอดีต นำเอลิซาเบธไปสู่ความสับสนยิ่งขึ้นเมื่อเรื่องพลิกกลับไปอีกทางจากการที่เธอคิดว่าเธอพบแก่นแท้ของตัวละครที่เธอจะรับบทแล้ว
เป็นหนังดราม่าที่ลงลึกและไม่ตัดสินอะไรง่ายๆ ไม่ได้นำไปสู่ตอนจบที่มีบทสรุปชัดเจนสวยงาม แต่เป็นตอนจบแบบปลายเปิด ในการถ่ายหนังในฉากสำคัญ ซึ่งผู้กำกับฯ สั่งให้ถ่ายฉากเดียวกันนั้นในหลายๆ เทค และแม้ว่าผู้กำกับฯ จะดูพอใจกับเทคสุดท้ายแล้ว แต่เอลิซาเบธก็ยังขอเทคใหม่อีก เนื่องจากเธอรู้สึกว่าฉากนั้น “กำลังเป็นจริงมาขึ้นอีก”
ซึ่งโยงไปถึงฉากก่อนหน้าที่เธอทำให้โจฉุนเฉียวมาก จากการใช้คำว่า “เรื่องราว” (story) เรียกสิ่งที่เกิดขึ้น โจพูดด้วยโทสะว่านี่เป็น “ชีวิต” ของเขานะ ไม่ใช่ “เรื่องราว” ที่เล่าขานกัน
หนังพาดพิงไปสู่ประเด็นเกี่ยวกับว่าใครเป็นฝ่ายผิด ใครเริ่มต้นหรือจุดประกายความสัมพันธ์ก่อน หรือว่าใครล่อลวงใคร ซึ่งจะนำไปสู่การสรุปว่าใครเป็นเหยื่อ ใครเป็นผู้ล่า
ซึ่งต้องอาศัยการตีความโดยโยงไปถึงคำพูดและการกระทำของตัวละครหรือปฏิสัมพันธ์ระหว่างตัวละครในฉากต่างๆ เช่น ฉากที่เกรซี่หายตัวไปจากบ้านตั้งแต่เช้าท่ามกลางความห่วงใยของสามีและลูกๆ ปรากฏว่าเธอถือปืนไปล่าสุนัขจิ้งจอก
ฉากบนหลังคาบ้านที่ลูกชายแอบไปสูบกัญชา และโจไปรับรู้เข้าและขอสูบบ้าง เพราะตัวเขาเองไม่เคยใช้ชีวิตแบบนั้นเลย
และท้ายสุด โจยืนร้องไห้ในพิธีรับประกาศนียบัตรของลูกแฝด ซึ่งบอกถึงความอ้างว้างและความมีอิสระในชีวิตเบื้องหน้าต่อจากนั้น
เป็นหนังดีมากนะคะ ละเมียดละไม ละเอียดอ่อน แต่ก็ชวนอึดอัดไม่น้อยในแง่ของประเด็นเชิงศีลธรรม เหมาะสำหรับผู้ชมที่มีวุฒิภาวะและมีวิจารณญาณในการแยกแยะผิดชอบชั่วดี
หาดูได้ในเน็ตฟลิกซ์นะคะ •
MAY DECEMBER :
กำกับการแสดง
Todd Haynes
นำแสดง
Natalie Portman
Julianne Moore
Charles Melton
ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
