Riverdance the Animated Adventure มิใช่แค่เด็กหยุดชะงัก จักรวาลทั้งหมดหยุดชะงักด้วย

หนังการ์ตูนเพลงปี 2021 Riverdance the Animated Adventure ได้แรงบันดาลใจจากการแสดงท่าเต้นริเวอร์ดานซ์ (Riverdance) บนเวทีซึ่งมีมาตั้งแต่ Eurovision Contest เมื่อปี 1994 ก่อนที่จะแสดงเป็นประจำเต็มรูปแบบตั้งแต่ปี 1995 เป็นต้นมา

การแสดงริเวอร์ดานซ์บนเวทีประพันธ์ดนตรีโดย Bill Whelan เป็นดนตรีและท่าเต้นอย่างไอริช หนังการ์ตูนเรื่องนี้เป็นบิล วีแลน ประพันธ์ดนตรีประกอบด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากดนตรีและท่าเต้นที่เป็นเอกลักษณ์แล้ว หนังถูกวิจารณ์ว่ามีความเป็นไอริชน้อยกว่าหนังการ์ตูนไอริชเรื่องเยี่ยมอื่นๆ ที่สร้างมาก่อน ได้แก่ The Secret of Kells, Song of the Sea, Wolfwalkers ทุกเรื่องที่ว่ามานี้การ์ตูนที่รักเคยเขียนถึงแล้ว น่าดูมากทั้งสามเรื่อง

หนัง Riverdance the Animated Adventure มีแอนิเมชั่นที่สวยงามแต่ไม่ดีที่สุด

พระเอกคีแกนไม่น่าเอ็นดูเท่าตัวเอกหนังการ์ตูนอื่นๆ การออกแบบกวางยักษ์และเขากวางไม่น่าประทับใจเท่าไรนัก

แต่ตัวละครประกอบ เช่น ฝูงลูกอ๊อดและลูกกบ กลับน่ารักน่าติดตามเป็นพิเศษ พรานปีศาจตัวร้ายน่ากลัวดี

หนังได้นักแสดงมีชื่อเสียงมากมายร่วมให้เสียงจึงช่วยหนังได้มาก เช่น เพียร์ส บรอสแนน ให้เสียงปู่และราชาแห่งกวาง เบรนแดน กลีสัน ให้เสียงพรานปีศาจ

เด็กชายคีแกนมีปู่เป็นคนดูแลประภาคาร ปู่เป็นไอริชและรักการเต้นริเวอร์ดานซ์เป็นชีวิตจิตใจ

ปู่บอกคีแกนว่าแสงจากประภาคารมิใช่เพียงนำทางเรือ แต่เพื่อป้องกันพรานปีศาจมิให้ล่วงล้ำเข้ามาเพื่อล่ากวางยักษ์ในตำนาน พวกกวางยักษ์มีชื่อเรียกว่า Megaloceros Giganteus

วันหนึ่งปู่สิ้นลมกะทันหัน หลังพิธีศพที่โบสถ์ เด็กหญิงชาวสเปนชื่อ โมย่า นำชาวเมืองแต่งกายจัดเต็มเต้นริเวอร์ดานซ์หน้าโบสถ์เพื่อเป็นเกียรติแก่ปู่ กลายเป็นฉากโชว์น่าตื่นตาตื่นใจ

พูดตามตรงการ์ตูนทั้งเรื่องลำพังฉากนี้ก็คุ้มค่าแล้ว

คีแกนเศร้าใจกับการจากไปของปู่จนลืมหน้าที่จุดไฟประภาคาร พูดง่ายๆ ว่าเอาแต่เศร้าจนลืมหน้าที่และความรับผิดชอบ ลูกอ๊อดตัวหนึ่งแยกตัวออกจากฝูงมาขโมยขนมยางยืดของคีแกนไป คีแกนวิ่งไล่ตามฝูงลูกอ๊อดนำโดยพ่อแม่กบไปอย่างสนุกสนานน่าตื่นเต้นแบบนอนสต๊อป แอนิเมชั่นสวยงามมากตลอดทาง ฝูงลูกอ๊อดและพ่อแม่ก็กำลังตามหาลูกอ๊อดตัวที่หายไปอยู่เช่นกัน

ส่วนนี้ดูสนุกดีมาก เส้นสายลายการ์ตูนน่ารัก สีสันแจ่มแจ๋ว

คีแกนพเนจรไปพบโมย่า โมย่าสาธิตการเต้นบนผิวน้ำกลางลำธารให้คีแกนดู เป็นการเต้นแบบใหม่เรียกว่าฟลาเมนโก มิใช่ริเวอร์ดานซ์ เขียนว่า flamenco มิใช่นกฟลามิงโกด้วย การเต้นของโมย่าน่าตื่นตาตื่นใจทั้งที่ฉายเดี่ยว

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นครั้งแรกที่นักดูหนังบางท่านอาจจะประหวัดถึงนัยยะทางศาสนาของหนังการ์ตูนเรื่องนี้

คีแกนกับโมย่าเดินทางไปในทุ่งหญ้าสีเขียวกว้างใหญ่ไพศาล คือโลกที่วิจิตร ได้พบกับฝูงกวางยักษ์และราชาแห่งกวางในที่สุด ราชาแห่งกวางชื่อแพทริก (Patrick)

น่าแปลกใจที่เนื้อเรื่องทั้งหมดนี้เกิดขึ้นก่อนวันงานเซ็นต์แพทริก (St. Patrick’s Day) ที่ซึ่งคีแกนถูกคัดเลือกให้ทำหน้าที่ดีเจในงานเลี้ยงฉลองวันงาน แต่เขาละทิ้งหน้าที่อีกเช่นกัน

ช่วงพบคู่หูกวางชายหญิงไม่ค่อยสนุก ออกจะเสียเวลามากไปหน่อย เรียกกวางว่าชายหญิงเพราะการ์ตูนทำให้กวางยักษ์เป็น anthropomorphic คือยืนและเดินสองขา พูดภาษามนุษย์ และชอบเล่นเกมเฮอร์ลิ่ง (Herling) อันเป็นเกมแบ่งข้างตีบอลเก่าแก่ของไอริช

ฉากโชว์การเต้นริเวอร์ดานซ์ของฝูงกวางยักษ์นำโดยราชาแห่งกวางแพทริก ซึ่งมีเขาโค้งเป็นวงปีอลังการช่วยให้เป็นฉากเต้นโชว์นี้น่าดูมากอีกฉากหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ไม่เข้าใจเหมือนกันว่าทำไมทีมผู้สร้างจึงต้องออกแบบเขากวางเป็นสองมิติแบนราบทั้งที่เทคโนโลยี่สร้างภาพน่าจะทำภาพสามมิติได้ชัดเจนกว่านี้ ที่เห็นคือต้องเพ่งดูจึงรู้ว่าเป็นสามมิติ

หนังเริ่มตื่นเต้นมากขึ้นเมื่อคีแกนเดินไปพบสุสานไอริชโบราณแห่งหนึ่งกลางทุ่งหญ้า ข้างในนั้นพรานปีศาจรออยู่แล้ว มันไม่เพียงจะล่าราชาแห่งกวางแต่มันจะเลื่อยเขาราชาแห่งกวางนั้นกลับไปด้วย ถึงตอนนี้ทุกคนต่างตกใจว่าพรานปีศาจรุกล้ำเขตแดนได้อย่างไร คีแกนก้มหน้าและให้สัญญาว่าจะขัดขวางพรานปีศาจให้จงได้ แต่เขามิได้บอกใครว่าเป็นตัวเขาเองที่ลืมจุดไฟ

นอกเหนือจากฝูงลูกอ๊อดที่เติบโตเป็นฝูงลูกกบแต่ว่าลูกอ๊อดที่หลงทางมิได้เติบโตด้วย ยังมีการเล่นเกมเฮอร์ลิ่งของของฝูงกวางยักษ์ที่ถูกสอดแทรกเข้ามามากจนเหมือนเป็นส่วนเกินทำให้เนื้อเรื่องไม่ไปไหน ไม่นับฝูงแกะตัวกลมดำขาวที่กลิ้งไปมาตามลมเหมือนละอองเกสรแต่วนไปมา

เหล่านี้ทำให้เสมือนประหนึ่งอยู่ในดินแดนกึ่งฝัน แต่เป็นฝันที่ “หยุดนิ่ง” ของใครคือเป็นคำเฉลยในตอนท้าย โดยมีไคลแมกซ์ที่การเต้นริเวอร์ดานซ์เพื่อกู้คืนสายน้ำ

เพราะอะไรกวางยักษ์จึงเดินสองขา ทำไมเสียงปู่เหมือนเสียงราชาแห่งกวาง และเหตุใดลูกอ๊อดตัวหนึ่งไม่ยอมเติบโต

ที่แท้หนังกำลังเล่าเรื่องการเปลี่ยนผ่านของคีแกนกับวิธีรับมือความโศกเศร้าที่สูญเสียคุณปู่กะทันหัน คือปฏิกิริยาต่อความเศร้าและกระบวนการเศร้า (grief reaction &mourning process)

เขาไม่รับผิดชอบประภาคารเหมือนที่ลูกอ๊อดตัวหนึ่งออกนอกแถวแล้วหลงทางไปเลย

เขาผจญภัยไปในดินแดนของกวางยักษ์เพื่อเผชิญความตายของราชาแพทริกอันเป็นการทำซ้ำ (repeat) ความตายของปู่อีกครั้งหนึ่ง

สุดท้ายเขาจะได้พบความจริงที่ว่าปู่ยังอยู่กับเขาเสมอและพร้อมเสียสละชีวิตเพื่อเขาแบบเดียวกับที่ราชากวางยักษ์ทำ เรื่องดำเนินไปจนกว่าเมื่อเขาจะยอมเข้าใจว่าความตายคืออะไร เมื่อนั้นลูกอ๊อดจึงเติบโต

หนังเข้าใจยากเกิน ดำเนินเรื่องไม่น่าติดตาม และความเป็นไอริชก็ไม่ขลังพอจึงไม่เป็นที่ชื่นชมของนักวิจารณ์ส่วนมาก

อีกเรื่องที่ถูกวิพากษ์คือหนังสื่อเป็นนัยว่าราชาแห่งกวางเป็นผู้สร้างและดูแลแม่น้ำ นั่นเท่ากับเป็นผู้สร้างชีวิต เพราะน้ำสร้างชีวิต ได้แก่ ฝูงกบ ฝูงปลา และฝูงแกะตามที่เห็นในหนัง ความข้อนี้เป็น paganism ขัดกับคำสอนของคริสตจักรที่พระผู้เป็นเจ้าเป็นผู้สร้าง แม้แต่เรื่องพรานปีศาจที่นำความมืดมิดมาสู่แผ่นดิน ก็เป็นราชาแห่งกวางที่นำแสงสว่างมาคืน

สำหรับเด็กชายคีแกน เป็นว่าเมื่อไม่อาจก้าวข้ามการยอมรับเรื่องการจากไปของบุคคลอันเป็นที่รัก ไม่เพียงตนเองที่หยุดชะงักไม่เติบโต จักรวาลรอบตัวล้วนหยุดชะงักไปด้วย ไม่ว่าจะยิ่งใหญ่ดั่งราชาแห่งกวางหรือจะเป็นแค่ลูกอ๊อดหนึ่งตัวก็ตาม •

การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์

สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj

— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022