หลายครั้งที่พบเจอปัญหา งานไปต่อไม่ได้เพราะสะดุดกับปัญหาบางอย่าง ผมมักจะนึกถึงช่วงเวลาที่อยู่ในป่า และป่าอยู่ในเวลาที่มรสุมเข้าครอบคลุม
เสื้อผ้าขึ้นรา เหม็นอับชื้น บางคนใช้วิธีเอาเสื้อผ้าผิงกับกองไฟ บางคนใช้วิธีเอาสุ่มไก่ครอบถ่านแดงๆ ตากเสื้อผ้าบนสุ่มไก่
ว่าตามจริง เหล่านี้ไม่ใช่เรื่องผิดปกติอะไร ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม เราจะพบกับเวลาที่มรสุมครอบคลุมเสมอ บางครั้งไม่กี่วัน บางครั้งนานเกินกว่าสองสัปดาห์
แสงแดดหายไป พลังงานแสงอาทิตย์ก็พบกับปัญหา การติดต่อโลกภายนอกได้บ้างไม่ได้บ้าง ข่าวสารจากโลกข้างนอกมาพร้อมกับคนที่เพิ่งกลับจากบ้าน มีหลายพื้นที่ในประเทศถูกกระแสน้ำไหลท่วม ดินถล่ม คนจำนวนไม่น้อยประสบภัย
ในป่า เราก็หลีกเลี่ยงผลจากมรสุมไม่พ้น เส้นทางถูกตัดขาด สะพานไม้ที่สร้างไว้ชำรุดเสียหาย ลำห้วยในบริเวณที่รถข้ามได้ กระแสน้ำก็ไหลเชี่ยว ระดับน้ำสูงเกินกว่าจะผ่านได้
นั่นหมายถึง การเข้าเมืองเป็นไปไม่ได้ ธุระจำเป็นต้องเลื่อนออกไป
เส้นทางที่ได้รับการซ่อมแซมกระทั่งราบเรียบ กลับไปเป็นเช่นเดิม ร่องลึก ต้นไม้หักโค่น บางต้นใหญ่เกินกว่าจะเลื่อย ต้องทำเส้นทางเบี่ยงชั่วคราว และทางเบี่ยงนี้อาจถาวร
“แสงอาทิตย์ เป็นอย่างไรครับ จำไม่ได้แล้ว” บางคนบ่นขำๆ
ตกอยู่ภายใต้พายุฝน จึงอาจเป็นเรื่องธรรมดาที่เราจะบ่นหาสิ่งที่หายไป
ช่วงมรสุม งานเราไม่หยุดหรอก เพียงแต่ว่า การพักแรมในป่าจำต้องใช้ความระมัดระวังมากขึ้น ไม่อยู่ริมน้ำ ไม่อยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่
ข้อดีคือ อาหารสมบูรณ์ ทั้งสัตว์ป่าและคน เห็ดมากมายหลายชนิด บางชนิดหน้าตาสีสันเหมือนกัน บางชนิดกินได้ บางชนิดเราเรียกว่า “เห็ดรวมญาติ” เพราะกินแล้วอาจถึงตาย ญาติๆ มารวมตัวในงาน
ในป่าจึงมีผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้ และเราปล่อยให้เป็นหน้าที่ของเขาในการเก็บเห็ดต่างๆ มาประกอบอาหาร
การเฝ้ารอในซุ้มบังไพรทำได้ บังไพรพัฒนามากขึ้น กันฝน อีกทั้งกันยุงได้ การนั่งนิ่งๆ เฝ้ารอจึงไม่ยุ่งยาก เพียงแค่ต้องทำใจยอมรับว่า นี่คือช่วงเวลาซึ่งน้ำและอาหารสมบูรณ์ สัตว์ป่าต่างกระจายไปทั่ว
เป็นช่วงเวลาที่ดี ที่จะได้รับฟังเสียงต่างๆ เฝ้าดูนกเล็กๆ เห็นตัวเหี้ยคลานช้าๆ ผีเสื้อรุมตอมแถวๆ กองขี้สัตว์ และบริเวณที่สัตว์ฉี่ไว้
แคมป์ชั่วคราวของเราอยู่บนสันเขา เราหลบลงมาจากสันเขาราว 15 เมตร พื้นที่เอียงๆ ไม่มีปัญหากับการผูกเปล
ผมร่วมทีมกับผู้ช่วยนักวิจัย ติดตามเสือโคร่งตัวเมีย พวกเขาพบว่าเสือเพิ่งคลอดลูก แต่เพราะแบตเตอรี่เครื่องส่งวิทยุใกล้หมด สัญญาณตำแหน่งจึงไม่ปรากฏทางระบบผ่านดาวเทียมอีก วิธีที่จะติดตามเก็บข้อมูลคือ ใช้เสาอากาศและเครื่องรับติดตาม การขึ้นไปอยู่ที่สูงๆ เพื่อค้นหาสัญญาณและค้างแรมบนนั้น จำเป็น เมื่อรู้ว่าเสือเพิ่งคลอดลูก การจะเข้าไปใกล้ต้องระมัดระวังสูงสุด
“ต้องรักษาระยะให้ดีครับ ถ้าตามกระชั้นชิดไป เสือจะระแวงมาก และเครียด ถ้ามันพาลูกย้ายหลบไปตอนฝนตกๆ แบบนี้ ไม่ดีแน่ๆ” ผู้ช่วยนักวิจัยบอก
สัตว์ป่ามีระยะที่พวกมันกำหนดไว้ว่า ผู้อื่นจะเข้ามาได้ถึงระยะไหน ในระยะหนึ่ง อาจมีการเตือน ต่างฝ่ายต่างแยกย้าย
แต่หากไม่ฟัง ก้าวเข้ามาในระยะหวงห้าม การโจมตีจะเกิดขึ้น
สัตว์แต่ละชนิดมีระยะห่างที่กำหนดไว้ไม่เท่ากัน เป็นเรื่องซึ่งเราต้องเรียนรู้
และบทเรียนนี้ บางครั้งได้มาด้วยอาการบาดเจ็บ
ช้างป่า – ฤดูฝน ในป่ามีความสมบูรณ์ แหล่งน้ำมีมาก ช้างจะแวะเวียนมาเพื่อพ่นน้ำผสมโคลนไว้ที่ลำตัว เมื่อแห้ง มันช่วยป้องกันแมลงที่มีมากมายในช่วงนี้ได้บ้าง
เช้ามืด หากฝนเบาบางลง ชะนีจะส่งเสียง หลายครอบครัวร้องโต้ตอบ นกเด้าลมหลังเทา ส่งเสียง “วิ้ดๆ วิ้ดๆ” กระโดดลงเดินทำหางกระดกๆ บนพื้น
ระหว่างขับรถไปบนเส้นทางลื่นไถล ช่วงเวลานี้ จะมีนกเด้าลมหลังเทา บินล่วงหน้าไปตามทาง คล้ายจะเป็นเพื่อนร่วมทาง
นกเด้าลมหลังเทา เป็นส่วนล่วงหน้าของเหล่านกอพยพ
พบเจอพวกมัน หมายถึงอีกไม่นาน สายลมหนาวจะเดินทางมาถึง
ในวันแห่งมรสุมหนักหนา กระทั่งคล้ายจะจำไม่ได้แล้วว่า แสงแดดเป็นเช่นไร
สัญญาณของฤดูหนาวก็ปรากฏให้เห็น
แคมป์บนสันเขาถูกปกคลุมด้วยสายฝนและสายลมแรง เราใช้ผ้ายางกันฝนกันลมให้กองไฟ อีกไม่นาน มรสุมจะผ่านพ้น
ในวันที่ท้องฟ้าระยิบระยับด้วยแสงดาว อากาศเย็นยะเยือก
วันมรสุม
วันที่ตกอยู่ภายใต้สายฝน จะเป็นวันที่เรานึกถึง
ในป่า ไม่มีอะไรอยู่คงทน ทุกสิ่งเปลี่ยนแปลงเสมอ
ในวันมรสุม การมาถึงของนกเด้าลมหลังเทา คือสัญญาณบอกให้รู้ว่า อีกไม่นาน มรสุมจะจากไป
สายลมหนาวจะเดินทางมาถึง ก่อนการเปลี่ยนแปลง มี “สัญญาณ” บอกเสมอ
แค่บางทีเราอาจมองไม่เห็น… •
หลังเลนส์ในดงลึก | ปริญญากร วรวรรณ
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
