บทความพิเศษ | ภาสกร ประมูลวงศ์
Songs in the Key of Life
: บทเพลงของมนุษย์หมาป่า
“คุณรู้ไหม ผมเคยแว่บๆ เห็นอดัม แซนด์เลอร์ ที่เซเรนเกติ เขาพบปะพูดคุยกับแฟนหนังสองสามคนแถมฮัมเพลงแอฟริกา คลอไปด้วย” เดวิด เพจ (David Paich) คุยขรม
เขาหมายถึงดาราฮอลลีวูดระดับ A List กับเพลงที่เขาเขียนเองกับมือ
ไม่แปลกหรอกครับ เพราะ Africa ของ Toto ถือเป็น Prog-Pop-Anthem ที่ใครก็ตามที่ใช้ชีวิตผ่านยุค 80’s แล้วจะไม่ผ่านหู
มันถูกเปิดกระแทกโสตแทบจะทุกสถานที่ไม่ว่าจะเป็นในบาร์ ดิสโก้เธค ร้านรวง หน้าปัดวิทยุ เรื่อยไปจนถึงตามถนนหนทาง
ออกเผยแพร่ครั้งแรกในปี 1982 ไต่ไปถึงอันดับสามที่อังกฤษและหนึ่งที่อเมริกา
บทเพลงได้เดินทางผ่านช่วงเวลาจนเป็นส่วนหนึ่งของ Pop Culture ร่วมสมัย ไม่ว่าจะเป็นเพลงประกอบซีรีส์ South Park อยู่ในวีดีโอเกม Grand Theft Auto : Vice City
แถมเมื่อมีคนเอาไปแขวนบนสตรีมมิ่งก็มีมิตรรักแฟนเพลงแห่ไปคลิกอีกหลายสิบล้าน
จนมีเสียงเล่าอ้างว่าเชื่อไหมคนรู้จักเพลง Africa มากกว่ารู้จักวง Toto เสียอีก
“สาบาน ผมไม่เคยคิดเลยว่ามันจะเป็นเพลงฮิตว่ะ” เดวิด สารภาพ
“และไม่ใช่ผมคนเดียว วงเองก็ไม่คิดว่ามันจะดังเปรี้ยงปร้าง อยากมากก็แค่ประมาณน้องๆ Rosanna หรือ I Want You Back แถมเราไม่คิดจะร้องเองด้วยซ้ำ เพลงถูกทำมาเพื่อเป็น Library สำหรับนักร้องที่สนใจจะถ่ายทอดมัน” เขากล่าวสรุป
ไม่แปลกหรอกครับ เพราะตอนนั้น Toto ยังไม่ใช่ Super Group อย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้
การรวมตัวของยอดฝีมือในห้องอัดเรียกแบบนั้นดีกว่า กลุ่มคนที่มาเกาะกลุ่มกันเพื่อผลิตอัลบั้มสุดเจ๋งอย่าง Thriller (Michael Jackson) เคยร่วมงานกับ อีริค แคลปตัน ชากาข่าน อริธ่า แฟรงกลินต์ เรื่อยไปจนถึงเอลตั้น จอห์น
จนนานวันเข้า พวกเขาสะสมอัตตาจนอยากมีงานของตัวเองเป็นตัวตนแบบไม่ต้องฟังใครกำกับ มากกว่าอะไรทั้งหมด คือการผสมผสานประสบการณ์จนเกิดเป็นเครื่องหมายการค้า
Africa เริ่มต้นด้วยการเล่นทำนองวนไปมาสองสามห้องโดยใช้เครื่องดนตรีที่เรียกว่า Flapampa
จากนั้นก็เติมเสียงกลองและเครื่องเคาะเข้าไปซึ่งกลอุบายอันนี้ได้วิชามาจากเพลง Ricky Don’t Lost That Number สมัยทำให้ Stelly Dan
ทว่าทันทีเมื่อเสียงคีย์บอร์ด Yamaha CS80 โผล่มา เมื่อนั้นเพลงนี้ก็กลายเป็นซิงเกิ้ลฮิตในแทบจะทันที
เมื่อสัดส่วนของดนตรีลงตัวที่เหลือคือจัดการกับเนื้อร้อง แรกเริ่ม มันเป็นไอเดียที่ว่างเปล่าเหมือนเฟรมขาวที่รอจิตรกรมาลงสี
เดวิดวาดหวังว่าเนื้อร้องจะออกแนวกวีปรัชญากินใจประมาณแนว Bob Dylan
แต่แล้วหน้าที่การงานประจำก็ทำให้เพลงนี้ค้างเติ่งไปอีก 6 เดือน ไม่มีใครแตะต้องจนกระทั่งการมาถึงของหนังโฆษณา UNICEF ที่พูดถึงความอดอยากแร้นแค้น ณ กาฬทวีป
“มันเล่าเรื่องราวของผู้ชายผิวขาวคนนึงที่รักแอฟริกาเต็มหัวใจ เขาอยู่ที่นั่นแล้วเขียนจดหมายชวนแฟนมาเที่ยว เมื่อหญิงสาวนางนั้นมาถึง เธอก็ต้องเลือกว่าจะอยู่กับความรักในพื้นที่ที่แตกต่างหรือจะกลับไปเป็นคนเดิมกับที่ที่เธอจากมา ผมโคตรชอบไอเดียนี้มาก การที่คนคนหนึ่งจะค้นพบตัวตนในอีกรูปแบบ มันต้องอาศัยลูกบ้าเต็มพิกัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับดินแดนที่คุณไม่คุ้นเคย” เดวิดกล่าว
หะแรก สตีฟ ลูคาเธอร์ (Steve Lukather) มือกีต้าร์ Toto ยืนยันว่าถ้ามาแนวนี้ไม่มีทางแม้แต่น้อยที่จะเป็นเพลงฮิต
“ถ้าเกิดดังขึ้นมานะ ผมยินดีจะเดินแก้ผ้าโชว์ที่ฮอลลีวูด บูลลีวาร์ด” เขาพูดขำๆ
ทว่าเมื่อ Africa ทะลวงอากาศสู่สาธารณชนกลับได้รับการตอบรับอย่างเนืองแน่นเกินคาด
เพลงถูก Cover เป็นเวอร์ชั่นอื่นๆ ชนิดไม่ต้องเสียเวลานับ ผ่านกาลเวลาอันยาวนานกว่าห้าทศวรรษ
ปี 2021 นิตยสารทรงอิทธิพลทางดนตรีของอังกฤษอย่าง NME ยกย่องให้ติดอันดับ 32 ของเพลงที่มีท่อนคอรัสอันทรงพลัง
เสกให้สองปีต่อมา Africa สร้างยอดพันล้านวิวบน Spotify
ติดอันดับเพลงยอดเยี่ยมแห่งยุคสมัยของ Billboard Magazine
เข้าวินอันดับสาม Streamed Song ตลอดกาลที่อังกฤษจะเป็นรองก็แค่ Water World (Oasis) กับ Bohemian Rhapsody (Queen) เท่านั้น
จนเมื่อสตีฟถูกถามถึงคำท้า “ไม่มีใครอยากเห็นผมแก้ผ้าเดินถนนหรอก ฮ่า ฮ่า แถมแถวนั้นลมแรงด้วยว่ะ มันหนาวสะเทือนลูกป๋องแป๋งเลย สงสารลุงเถอะ”
เขากล่าวเสียงอ่อยแก้เก้อกลั้วหัวเราะในลำคอแบบเสียมิได้
เธอได้ยิน เสียงนั้นไหม คล้ายฟ้าผ่า
ดังแว่วมา กลั้วเสียงกลอง คล้องผสม
ลอยละล่อง ผ่านอากาศ วาดสายลม
ดิ่งดำจม นึกครั่นคร้าม เกินห้ามใจ
เธออาจกลัว ไม่กล้าเดิน เผชิญหน้า
มาเถอะมา ลองสู้มัน กันดีไหม?
ดั่งดินแดน แร้นแค้นยิ่ง สิ้นทางไป
รอฝนไซร้ ชโลมตื่น คืนชีวี
หมาป่าก่น หอนประสาน กาลวิเวก
เหมือนเป็นเหตุ ร้องหาคู่ ดูบัดสี
แต่นั่นคือ ความเป็นจริง สิ่งที่ดี
โลกยังมี อีกหลายห้อง จำท่องไป
เรื่องอะไร ถ้าไม่รู้ ดูให้แจ้ง
ไม่สิ้นแรง ออกค้นหา ถ้าสงสัย
เหมือนมีธง โบกสะบัด วัดหัวใจ
เหมือนมีใคร หาให้เจอ เธออีกคน
“สายฝน” ในเนื้อร้องของ Africa กินความหมายของการ Renewal (รื้อฟื้น สร้างใหม่ เปลี่ยนแปลง)
ซึ่งเมื่อบวกกับคำว่า The Rains in Africa นั่นก็เท่ากับ Double Meaning ไปเป็นการชุบชีวิตไปสู่สิ่งใหม่ (ความโดดเดี่ยวลำพัง/ชีวิตคู่ ความแห้งแล้ง/การคืนชีวิต)
จนเมื่อตอกย้ำด้วยคำว่า Things we never had นั่นก็เท่ากับเป็นการท้าทายให้ก้าวออกมาจากอาญาเขตคุ้นเคยสู่โลกใหม่ที่ไม่มีใครรู้และไม่มีวันจะรู้จนกว่าจะได้ลอง
มองเผินๆ มันก็เป็นเพลงหนุ่มจีบสาวที่จังหวะแปลกหูชวนคึกคักโยกตัวเบาๆ ขณะในมือมีเครื่องดื่มเย็นๆ
มองเผินๆ มันเป็นเช่นนั้น แต่เชื่อหรือไม่ว่า ยังมีการตีความอีกรูปแบบที่แหวกไปจากทุกกฎ มันคือการให้ความสำคัญกับเนื้อร้องทุกห้อง ทุกประโยคที่จรดปากกาซ่อนความหมาย บวกลบคูณหารสร้างเรื่องราวจากความเป็นไปได้ทั้งหมดจนกลายเป็นทฤษฎีหลุดโลก
เพลงนี้ แท้ที่จริงแล้วกล่าวถึง “มนุษย์หมาป่า” !!!
The wild dogs cry out in the night คือปฐมประโยคของการเล่าเรื่องที่ไม่เกินจริง เพราะแท้จริงแล้ว เจ้าของเสียงร้องคือคนที่กำลังจะกลายร่างเป็นมนุษย์หมาป่า หรือหมาป่าที่กำลังจะกลายร่างเป็นคน
มันไม่สำคัญว่าอะไรจะมาก่อนมาหลังเพราะที่เป็นสาระคือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของร่างกาย (Frightened of this thing that I’ve become) รวมถึงความพยายามที่จะรักษาให้หายและกลับสู่สภาพเดิม (I seek to cure what’s deep inside) โดยมีคนช่างคิดเปรียบเปรยไปยังนวนิยายคลาสสิก The Wizard of OZ
ที่น่าคิดอีกอย่างคือชื่อวง Toto มาจากสุนัขในเรื่องและคำว่า Africa ก็แลดูเหมาะเหม็งกับ Werewolf ยิ่งนัก
ความโดดเดี่ยวที่พร่ำพรรณนาในเพลงก็ดูสอดคล้องกับ Lone Wolf ผิดที่แทนที่ส่งเสียงหอนแบบโหยหวน มันถูกตีความเป็นการเอื้อนเอ่ยคำร้องภาษามนุษย์
มากกว่านั้นเมื่อเพลงกล่าวถึง “ดวงจันทร์” นั่นก็เท่ากับเป็นการเชื่อมโยงแนบแน่นในประเด็นเรื่องการต้องดำรงไว้ซึ่งความอยู่รอด (Christianity Salvation)
“การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของร่างกาย” ยังสามารถโยงใยไปยังสิ่งที่นักเทวนิยมชื่อก้องอย่าง บาทหลวงธอมมัส อไควนัส (St. Thomas Aquinas) กล่าวไว้ “ยังมีสิ่งที่เหนือมนุษย์ ไม่ว่าจะดีหรือชั่ว พวกเขามีอำนาจเพียงพอที่จะแปลงร่างได้”
หรือหากจะดูคำว่า Solidary Company นั่นก็เป็นการเลือกที่จะใช้คำเพื่ออธิบายธรรมชาติของหมาป่า ซึ่งเมื่อมองในแง่สังคมมันก็แทบไปแตกต่างไปจากคนคือมีทั้ง “ความโดดเดี่ยว Solidary” กับ “อยู่ร่วมเป็นกลุ่มก้อน Company”
ประโยค Paradox Phase แบบนี้หายากมากในเพลงเพลงหนึ่ง ซึ่งไม่แปลกเลยถ้าจะมีคนกล้าตีความแบบนั้น
ที่พิลึกหนักอีกเรื่องคือดันมีนักร้องชาวแคนาดา Cover เพลงนี้เขามีนามว่า Carl Abou Samah
ทราบไหมครับว่าชื่อในการแสดงของเขาคืออะไร?
Carl Wolf ครับ !!!
เอาจริงๆ “มนุษย์หมาป่า” สามารถอธิบายได้ในทางวิทยาศาสตร์
มันเป็นโรคชนิดหนึ่งเรียกว่า Hypertrichosis “Werewolf Syndrome” ว่าด้วยการผิดปกติมีขนดกและขึ้นแบบผิดปกติตามร่างกาย บางรายอาจมีอาการกล้ามเนื้อแข็งแรงหรืออ่อนแรงผิดสัดส่วน ซึ่งส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจ
สรุปสั้นๆ Africa อาจเป็นเพลงที่หอนไห้โดยมนุษย์หมาป่า ผู้โหยหาความรักและอยากกลับคืนสู่ร่างเดิมโดยเฉพาะอย่างยิ่งกับประโยคจบเพลงที่กล่าวว่า “ผมพยายามเยียวยาสิ่งที่อยู่ภายในร่างกาย มันขนลุกขนพองเมื่อพบว่า สุดท้ายแล้วร่างที่กำลังจะกลายพันธุ์ ..โคตรน่ากลัว”
นี่คือเรื่องราวของ Africa ในคืนพระจันทร์เต็มดวง
