ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
จุดเริ่มต้นของเรื่องราวใน Bugonia เกิดจากผึ้งและอาณาจักรผึ้ง
แต่ไหนแต่ไรมา ด้วยการบินวนเวียนดอมดมเกสรจากดอกไม้ดอกหนึ่งไปอีกดอกหนึ่ง ผึ้งทำงานอย่างขยันขันแข็งจนทำให้แมลงตัวน้อยๆ นี้เป็นจักรกลหลักในการแพร่พันธุ์และสืบพันธุ์ให้ความอุดมสมบูรณ์แก่พรรณพฤกษาและระบบนิเวศบนดาวเคราะห์ที่เรียกว่าโลกนี้
แต่ด้วยสิ่งที่เรียกว่า อารยธรรม จากน้ำมือมนุษย์ อาณาจักรผึ้งกำลังล่มสลาย นางพญาผึ้งก็ใกล้จะสูญพันธุ์เพราะโลกไม่เอื้ออำนวยสภาพแวดล้อมให้ดำรงอยู่อีกแล้ว
นั่นเป็นที่มาและจุดเริ่มต้นของเรื่องที่เล่าผ่านปากของตัวละครที่ชื่อ เท็ดดี้ (เจสซี่ เพลมอนส์) ผู้ค้นคว้าข้อมูลเชิงลึกลับสุดยอดและหมกมุ่นกับ “ทฤษฎีสมคบคิด” ที่เชื่อว่าแผนการของมนุษย์ต่างดาวอยู่เบื้องหลังความเป็นมาเป็นไปในโลกใบนี้
เท็ดดี้มีลูกพี่ลูกน้องชื่อ ดอน (ไอดัน เดลบิส)
ดอนเทิดทูนเท็ดดี้ในฐานะบุคคลเดียวในชีวิตที่เขารักและรักเขา แต่ดอนก็เป็นบุคคล “พิเศษ” ในแง่ที่เขามีความท้าทายทางสติปัญญา ซึ่งเป็นสำนวนภาษาแบบ “ถูกต้องทางการเมือง” สำหรับคนที่มีไอคิวต่ำกว่าเกณฑ์ปกติไปมาก
ด้วยความช่วยเหลือของดอน เท็ดดี้กำลังจะลักพาตัวบุคคลที่เขาเชื่อว่าเป็นมนุษย์ต่างดาวในคราบของมนุษย์ เพื่อจุดหมายในภารกิจสำคัญของการกอบกู้มนุษยชาติ
มิเชลล์ ฟุลเลอร์ (เอ็มมา สโตน) คือบุคคลคนนั้น
มิเชลล์เป็นคนดังและมีชื่อเสียงไปทั่วโลก ได้รับการคัดเลือกขึ้นปกนิตยสารชั้นนำ จากการเป็นซีอีโอของบริษัทที่ทำการวิจัยและผลิตเคมีภัณฑ์และเภสัชภัณฑ์ยักษ์ใหญ่ระดับโลก ซึ่งเท็ดดี้เชื่อว่าเป็นต้นตอของการล่มสลายของอาณาจักรผึ้ง
เท็ดดี้ต้องการใช้มิเชลล์เป็นตัวเชื่อมและข้อต่อรองเพื่อติดต่อกับมนุษย์ต่างดาวเผ่าพันธุ์อันโดรเมดา….ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีภูมิปัญญาจากกาแล็กซีไกลโพ้นซึ่งอยู่ใกล้กาแล็กซี “ทางช้างเผือก” ของเรามากที่สุดนั่นแหละ
โอกาสของความเป็นไปได้ที่เท็ดดี้จะหาช่องในการสื่อสารกับชาวอันโดรเมดาจะมีขึ้นในคืนเดือนมืดของจันทรุปราคาในอีกสามสี่วันข้างหน้า ซึ่งยานเอเลียนจะใช้ความมืดมิดที่ปกคลุมโลกในช่วงเวลาสั้นๆ เดินทางเข้ามาสู่บรรยากาศของโลกได้โดยชาวโลกจะไม่สังเกตเห็น
หนังวางเรื่องราวไว้บนความสงสัยว่าจริงๆ แล้ว เท็ดดี้จะเป็นคนคลั่งลัทธิจนสติฟั่นเฟือนพาให้ประกอบอาชญากรรมร้ายแรงแบบเพี้ยนๆ หรือว่าเขามีภารกิจจริงจังในการกอบกู้โลกไว้จากการรุกรานจากนอกโลก
และเรื่องก็ค่อยๆ เผยให้เรารู้เป็นขั้นตอนไปเรื่อยๆ จากบทสนทนาอันฉลาดเฉลียวและปฏิสัมพันธ์เครียดขมึงระหว่างตัวละครที่ระเบิดออกมาเป็นความรุนแรงน่าหวาดผวาตามจังหวะที่วางไว้ในเรื่อง
ทั้งหลายทั้งปวงนี้ โทนของหนังโน้มเอียงไปในทางตลกร้ายและเสียดสี บางบทบางตอนก็จี้เส้นมาก และแปลกประหลาดพิลึกพิสดาร แต่ก็มีความรุนแรงถึงขั้นเลือดสาดและคอขาดบาดตาย
จากแฟลชแบ๊ก เรายังเห็นความเป็นมาของเท็ดดี้กับแม่ของเขา (อลิเชีย ซิลเวอร์สโตน) ซึ่งตกเป็นเหยื่อการทดลองขั้นพิสดารลึกล้ำเหนือโลกของบริษัทยา ซึ่งทำให้เขาปักใจเชื่อในทฤษฎีสมคบคิด
และจากเรื่องราวในอดีตของตำรวจในท้องที่ซึ่งแวะมาสอบถามในคดีการหายตัวไปของคนดัง วาดภาพให้เราเห็นสภาพจิตใจที่ไม่มั่นคงของเท็ดดี้ซึ่งเคยโดนเอารัดเอาเปรียบในสมัยเด็กจากคนรู้จักมักคุ้น
หนังเป็นรีเมกของหนังชื่อ Save the Green Planet! (2003) โดยผู้กำกับเกาหลี Jang Joon-hwan แต่ภายใต้ฝีมือของยาร์กอส แลนทิมอส (Poor Thing, The Favorite, The Lobster) ก็ให้ความแหลมคม ลุ่มลึกและเหนือการคาดเดา และฝีมือการแสดงอันเยี่ยมยอดของเอ็มมา สโตน กับเจสซี่ เพลมอนส์
โดยเฉพาะช่วงสุดท้ายที่เป็นคำเฉลยความคลุมเครือที่ทำให้คนดูสงสัยไม่แน่ใจในความจริงด้านใดด้านหนึ่งมาตั้งแต่ต้น
แม้จะส่ง “สาร” ที่แหลมคมและชวนคิดแบบน่าสะพรึงกลัวเป็นอย่างยิ่ง แต่การจัดฉากก็ดูเป็นแฟนตาซีแบบฉูดฉาด ประมาณ Star Trek, Star Wars อะไรทำนองนั้น
ย้อนไปพูดถึงความหมายของชื่อหนังสักนิด ซึ่งในทีแรกเข้าใจไปว่าบูโกเนียเป็นชื่อดอกไม้ เหมือนดอกเบโกเนีย (begonia) หรืออะไรทำนองนั้น
แต่อันที่จริง Bugonia เป็นคำภาษากรีก หมายถึง พิธีกรรมที่มีความเชื่อว่าผึ้งจะเกิดขึ้นได้เองจากเนื้อเน่าๆ ของวัวที่ใช้บูชายัญเทพเจ้า ดังนั้นจึงมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ของความตายและการเกิดใหม่
ช่วงสุดท้าย หนังทิ้งภาพอันเงียบงันกวาดให้เราเห็นอนาคตของชาวโลกบนดาวเคราะห์ดวงที่เราอาศัยอยู่นี้ และกลับมาที่ภาพของผึ้งดอมดมชมไปตามเกสรดอกไม้เหมือนเมื่อต้นเรื่องอีกครั้ง
เป็นภาพที่ติดตาและชวนให้อึ้ง ภายใต้เพลงไพเราะคุ้นหูและกินใจ
Where have all the flowers gone? ดอกไม้หายไปไหนหมด
ซึ่งคนที่รู้จักเพลงนี้คงรู้แล้ว ว่าจาก “flowers” จะไปสู่ “young girls”
จาก “young girls” ไปสู่ “young men”
จาก “young men” ไปสู่ “soldiers”
จาก “soldiers” ไปสู่ “graveyards”
และจาก “graveyards” กลับมาสู่ “flowers”
เป็นวัฏจักรวนไปเรื่อยๆ ไม่มีที่สิ้นสุด คำถามประโยคสุดท้ายของเพลงคือ
When will we ever learn? เมื่อไรหนอเราจึงจะเรียนรู้สักที…
พลังของหนังอยู่ตรงนี้แหละค่ะ
BUGONIA
กำกับ
Yorgos Lanthimos
นำแสดง
Emma Stone
Jesse Plemons
Aidan Delbis
Alicia Silverstone
