Green Tronie การถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกนึกคิด ภายในของศิลปิน ผ่านภาพวาดบุคคลในเงาสีเขียว
อะไร(แม่ง)ก็เป็นศิลปะ | ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์
โดยปกติ การวาดภาพจิตรกรรมบุคคล หรือที่มักเรียกกันว่า จิตรกรรมพอร์ตเทรต หรือภาพวาดพอร์ตเทรต คือภาพวาดที่นำเสนอภาพแทน หรือบันทึกตัวตนของบุคคลผู้เป็นแบบให้วาดภาพเอาไว้เป็นที่ระลึก หรือเป็นการบันทึกหลักฐานการดำรงอยู่ของบุคคลที่ว่านั้นของครอบครัวหรือแม้แต่สังคม โดยส่วนใหญ่มักจะเป็นการนำเสนอภาพใบหน้า ที่นำเสนอรูปลักษณ์ จุดเด่น บุคลิกภาพ หรือแม้แต่อารมณ์ความรู้สึกของบุคคลนั้น
แต่ในทางกลับกัน การวาดภาพจิตรกรรมบุคคล ก็ไม่ใช่แค่การนำเสนอภาพแทนหรือบันทึกตัวตนของบุคคลที่เป็นแบบวาดภาพให้เท่านั้น หากแต่ภาพจิตรกรรมบุคคลก็สามารถนำเสนอตัวตน บุคลิกภาพ หรือแม้แต่อารมณ์ความรู้สึกนึกคิดของศิลปินผู้วาดภาพออกมาด้วยเช่นกัน
ภาพจิตรกรรมบุคคลที่ว่านี้ไม่เพียงแค่จับเอาลักษณะภายนอกของบุคคลผู้เป็นแบบให้วาดภาพเท่านั้น หากแต่ยังเปิดเผยโลกภายในของศิลปิน และการตีความของพวกเขาที่มีต่อตัวแบบและโลกรอบตัวอีกด้วย
เช่นเดียวกับผลงานภาพวาดจิตรกรรมบุคคลของ วิชิต นงนวล ศิลปินร่วมสมัยชาวไทยจาก จ.นครศรีธรรมราช ผู้อาศัยและทำงานในกรุงเทพมหานคร หลังจากจบการศึกษาจากวิทยาลัยศิลปหัตถกรรม นครศรีธรรมราช และภาควิชาเครื่องเคลือบดินเผา คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร วิชิตทำงานออกแบบและผลิตผลงานผลิตภัณฑ์เซรามิกเข้าร่วมแสดงในงานแฟร์ศิลปะและออกแบบทั้งในปารีส, ฮ่องกง และสิงคโปร์ ในภายหลัง เขาหันเหมาทำงานจิตรกรรม และได้จัดแสดงผลงานนิทรรศการแสดงเดี่ยวเป็นครั้งแรกในเมืองมิวนิก ประเทศเยอรมนี รวมถึงได้รับเชิญให้เดินทางไปแสดงผลงานในหลายประเทศอย่าง เยอรมนี, สหรัฐอเมริกา, จีน, ฮ่องกง, เวียดนาม, โปรตุเกส และกัมพูชา ล่าสุด วิชิตยังมีสองนิทรรศการแสดงเดี่ยวครั้งสำคัญอย่าง Obsess หลง (2024) และ The Grandmaster : After Tang Chang (2025) ที่จัดขึ้นในกรุงเทพฯ ประเทศไทยอีกด้วย
ถึงแม้จะเป็นศิลปินที่สามารถทำงานศิลปะหลากสื่อหลายแขนง อย่างงานประติมากรรมเซรามิก, จิตรกรรมปักร้อยพรม, ศิลปะสื่อผสม หากแต่ผลงานถนัดที่วิชิตสร้างสรรค์มาตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา และตระเวนแสดงผลงานมาในหลายประเทศ ก็คือผลงานจิตรกรรมบุคคลนั่นเอง ซึ่งโดยส่วนใหญ่วิชิตนำเสนอผลงานจิตรกรรมภาพใบหน้าของผู้หญิงเป็นหลัก เพราะโดยปกติ เราสามารถจินตนาการเกี่ยวกับสุนทรียะความงามของผู้หญิงได้ในมุมมองอันหลากหลาย และจับใจผู้ชมได้ไม่ยาก
หากแต่ในนิทรรศการครั้งล่าสุดของเขาอย่าง Green Tronie วิชิตหันเหมานำเสนอผลงานจิตรกรรมภาพใบหน้าของผู้ชาย ที่แฝงเงาของความมืดสีเขียว ซึ่งประจวบกับช่วงเวลาที่เขาได้ศึกษาคุณสมบัติของสีเขียว จนส่งผลให้เกิดผลงานชุดนี้ขึ้นมาในรูปของใบหน้าผู้ชายในเงามืดสีเขียวเป็นส่วนใหญ่
“ในงานชุดนี้ ผมศึกษาสีเขียวจากตระกูลสีของใบไม้และพืชขนาดเล็กอย่าง มอสส์ เป็นหลัก ผมมองว่า สีเขียวของใบไม้ เป็นสีที่ดูยิ่งใหญ่ที่สุด หากแต่ก็เต็มเปี่ยมไปด้วยความอ่อนน้อมถ่อมตน จนคนอาจไม่ให้คุณค่ากับสีนี้เท่าไรนัก ในขณะที่แบรนด์แฟชั่นบางแบรนด์ กลับหยิบเอาสีเขียวมาทำให้ดูมีมูลค่าสูงส่ง มากกว่าจะเป็นแค่สีเขียวจากใบไม้ในป่าหรือธรรมชาติเท่านั้น ผมจึงอยากหยิบเอาสีเขียวมานำเสนอผ่านภาพวาดบุคคล เพื่อนำเสนออารมณ์ความรู้สึกนึกคิดผ่านสีสันจากธรรมชาติที่ว่านี้”
นอกจากแรงบันดาลใจจากสีเขียวแล้ว สีสัน และพื้นผิว ของงานจิตรกรรมชุดนี้ของวิชิต ยังได้อานิสงส์จากการสั่งสมประสบการณ์จากการทำงานเซรามิก นำมาใช้ในการทำงานจิตรกรรม ผ่านเทคนิคสีอะคริลิก สีน้ำมัน ผสานเทคนิคภาพพิมพ์ซิลก์สกรีนลงบนผืนผ้าใบ
บุคคลเพศชายในผลงานจิตรกรรมในผลงานชุดนี้ของวิชิต ไม่ได้ระบุตัวตนว่าเป็นใครโดยเฉพาะเจาะจง หากเขานำเอาใบหน้าที่เขาพบเจอในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าในภาพยนตร์, ละคร, นายแบบในโฆษณา/แฟชั่น หรือแม้แต่บุคคลที่เขารู้จัก ถ้าใบหน้านั้นทำให้เขาสามารถจินตนาการต่อ หรือทำไห้เขารู้สึกอยากวาดใบหน้าคนผู้นั้นขึ้นมา เพื่อนำเสนอเรื่องราวในการใช้ชีวิตประจำวันที่ตนเองพบเจอ มาเป็นส่วนประกอบบนใบหน้าของผู้ชายเหล่านี้ ถึงแม้จะเป็นใบหน้าของนายแบบที่ดูสมส่วน สง่างาม หากแต่วิชิตก็แฝงอารมณ์เศร้าหมองเอาไว้ในสีหน้า ราวกับพวกเขาพานพบเรื่องราวเลวร้ายมายังไงยังงั้น
แต่ในขณะเดียวกัน วิชิตก็เติมแต่งสีสัน และลวดลายอันงดงามจากต่างวัฒนธรรม อย่าง ลายรดน้ำ, ลายมงคลจีน, ลายพื้นผิววัสดุธรรมชาติ หรือลายสิ่งทอ ลงบนใบหน้าของพวกเขา ราวกับกำลังพยายามกลบลบเลือนความเศร้าบนสีหน้าก็ไม่ปาน ในขณะเดียวกัน บางภาพวาดก็ถูกเติมแต่งด้วยลวดลายจากข่าวสารจากหนังสือพิมพ์ที่พาดหัวข่าวหน้าหนึ่งของเหตุการณ์อาชญากรรม อย่างเหตุการณ์ที่เด็ก 14 ก่อเหตุกราดยิงในห้างหรูใจกลางกรุงอย่างน่าสะเทือนขวัญ ราวกับจะสะท้อนประเด็นเกี่ยวกับวิกฤตทางสังคมผ่านผลงานของเขาก็ไม่ปาน
ถึงแม้ดูเผินๆ ผลงานภาพวาดบุคคลชุดนี้ของวิชิต จะดูเหมือนภาพวาดพอร์ตเทรต แต่เราก็มองว่าผลงานของเขามีความแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง เพราะผลงานของเขาไม่ได้มุ่งเน้นในการแสดงภาพเหมือนของบุคคลใดอย่างเฉพาะเจาะจงแบบภาพพอร์ตเทรต หากแต่เป็นการสร้างภาพตัวละครในจินตนาการขึ้นมา และใช้เทคนิคการวาดภาพปลุกให้ตัวละครที่ว่านั้นมีชีวิตชีวาขึ้นมาราวกับเป็นบุคคลจริงๆ การทำงานในลักษณะนี้ของเขาใกล้เคียงกับงานจิตรกรรมประเภทหนึ่งในประวัติศาสตร์ศิลปะที่เรียกกันว่า “Tronie” (โทร์นี) ซึ่งเป็นภาษาดัตช์ แปลว่า “ใบหน้า” ภาพวาดประเภทหนึ่งในศตวรรษที่ 17 ของเนเธอร์แลนด์และแฟลนเดอร์ส
ภาพวาดชนิดนี้แตกต่างจากภาพวาดพอร์ตเทรตตรงที่ผู้เป็นแบบมักไม่ถูกเปิดเผยตัวตน หรือชื่อเสียงเรียงนาม หากแต่มุ่งเน้นในการแสดงสีหน้า ศึกษาบุคลิก อารมณ์ความรู้สึกนึกคิด และสรีรวิทยาของใบหน้าของมนุษย์ หรือบุคลิกการแต่งกายของผู้คนในเชิงประวัติศาสตร์ มากกว่าจะบันทึกใบหน้าของใครคนใดคนหนึ่งเพื่อแสดงตัวตนหรือสถานะทางสังคม ซึ่งผลงานศิลปะในรูปแบบ Tronie ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักมากที่สุดในโลกศิลปะ ก็คือผลงานชิ้นเอกของจิตรกรชาวดัตช์ โยฮันเนส เวอร์เมียร์ อย่างภาพวาด Girl with a Pearl Earring (1665) นั่นเอง
“สําหรับผม การวาดภาพบุคคลที่ไม่ระบุตัวตนเหล่านี้ สามารถสร้างอารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด หรือสื่อสารถึงประเด็นที่เราต้องการจะพูดถึง ไม่ว่าจะเป็นปัญหาทางสังคม การเมือง โลกรอบข้าง ภาพวาดบุคคลเหล่านี้สามารถพูดแทนเราได้ เมื่อเรามีเรื่องที่อยากแสดงออก หรืออยากส่งต่อ เพราะโดยปกติคนเราก็มีเรื่องราวให้ต้องแสดงออกในทุกวี่วันอยู่แล้ว อีกนัยหนึ่งก็คือ ทำให้ตัวผมเองมีโจทย์ให้วาดภาพออกมาได้ทุกวันเช่นเดียวกัน”
นิทรรศการ Green Tronie โดย วิชิต นงนวล จัดแสดงที่ PoonPoon Art Gallery, 80 ถนนเจริญราษฎร์ ต.วัดเกตุ อ.เมือง จ.เชียงใหม่, ตั้งแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2025 – 20 มีนาคม 2026 สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทรศัพท์ 063-5294265, อีเมล [email protected], Facebook, Instagram : PoonPoon Chiangmai, Line ID : wooshop2014
ขอบคุณภาพและข้อมูลจากศิลปิน วิชิต นงนวล, ถ่ายภาพโดย อรุณ เพิ่มพูนโสภณ
