มองบ้านมองเมือง | ปริญญา ตรีน้อยใส
พอดีมีโอกาสแวบไปมอง โฮจิมินห์ หรือไซ่ง่อน อดีตเมืองหลวงเวียดนามใต้ สมัยที่ยังไม่รวมกับเวียดนามเหนือ เห็นแล้วคิดถึงกรุงเทพฯ เมื่อหลายปีก่อน
น่าจะเป็นผลจากการปฏิรูปประเทศ ภายใต้นโยบาย ??i M?i (โด่ยเหมย) ซึ่งเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2529 สิบปีหลังการรวมประเทศ เพื่อเปลี่ยนสู่ตลาดสังคมนิยม
และล่าสุด แนวทางโด่ยเหมย 2.0 มุ่งเน้นการปฏิรูปโครงสร้างรัฐบาลให้กระชับ ลดขั้นตอน สนับสนุนภาคเอกชนให้แข็งแกร่ง พร้อมกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยี
เนื่องจากผ่านไปแค่วันสองวัน จึงไม่เห็นสภาพบ้านเมืองหลังการปฏิรูปว่าเป็นไปตามแผนหรือไม่ ได้แค่เดินไปเดินมาใกล้ที่พักเท่านั้น
แต่ก็ยังเห็นผลจากการส่งเสริมภาคเอกชน โดยเฉพาะธุรกิจรายเล็กๆ ไม่ว่าจะเป็นร้านกาแฟ และร้านก๋วยเตี๋ยวหรือเฝอ
ด้วยคนเวียดนาม ชื่นชอบการดื่มกาแฟ โดยเฉพาะการนั่งดื่มริมถนน คล้ายคนฝรั่งเศสที่เคยมาปกครอง เคยแนะนำการปลูกและการเสพ ทำให้ทุกวันนี้เวียดนามเป็นแหล่งผลิตเม็ดกาแฟโรบัสต้า และส่งออกขายทั่วโลก เกือบสองล้านตันต่อปี นับเป็นลำดับสอง รองจากบราซิล ในขณะที่คนไทยนั้นเพิ่งเริ่มปลูก ผลผลิตยังอยู่แค่หมื่นตันต่อปี
บนถนนทุกสายจึงพบเห็นร้านกาแฟรูปแบบต่างๆ ตั้งแต่คนขายจอดรถมอเตอร์ไซค์ริมทางบริการผู้สัญจรผ่าน แบบนี้คนขายสามารถย้ายจุดบริการไปตามปริมาณผู้สัญจรผ่าน
ยังมีรถเข็นขายกาแฟริมถนน ที่บริการทั้งเช้าเย็น ทั้งคนเดินเท้า รถมอเตอร์ไซค์ หรือรถยนต์ ทั้งจอดแล้วจร ทั้งมีม้านั่งสองสามตัวให้นั่งพักได้
บนถนนทุกสายจะมีเพิงริมถนน บริการกาแฟหลายรายการ และมีโต๊ะม้านั่งเป็นกิจจะลักษณะ ไปจนถึงร้านกาแฟเต็มรูปแบบ ทั้งเล็กและใหญ่ ที่มีโต๊ะเก้าอีกเรียงรายหน้าร้านเหมือนในฝรั่งเศส
ที่เห็นเด่นชัดจะเป็นร้านกาแฟรุ่นใหม่ ตกแต่งสีสันสดสวย มีทั้งชา ช็อกโกแลต น้ำผลไม้สดและปั่น รวมทั้งครัวซองต์ และขนมฝรั่งอบ เอาใจเจนใหม่
ที่เห็นน้อยมากคือ ร้านกาแฟแบรนด์หรู อย่างสตาร์บัคส์ หรือร้านดังที่มีหลายสาขา แบบที่เห็นในกรุงเทพฯ
เช่นเดียวกับ ร้านเฝอ ที่มีหลากหลายทั่วทุกหนทุกแห่ง ตั้งแต่รถเข็น เพิง ร้านเล็ก และร้านใหญ่ ไปจนถึงร้านดังระดับมิชลิน แต่ก็จะเป็นร้านเดี่ยวๆ ไม่มีขาใหญ่หลายสาขา
ที่แพ้บ้านเราแน่ๆ คือ ไม่ค่อยเห็นร้านฟาสต์ฟู้ดฝรั่ง อย่างไก่ทอด แฮมเบอร์เกอร์ พิซซ่า รวมไปถึงยี่ห้อเกาหลี จีน ญี่ปุ่น
ได้รับการบอกเล่าว่า รัฐสนับสนุนผู้ประกอบการรายเล็กรายน้อย ทั้งเรื่องกฎระเบียบ และการจัดเก็บภาษี ให้สู้กับรายใหญ่ได้
รู้เลยว่าเวียดนามจะไม่เดินตามบ้านเรา ที่พ่อค้าแม่ค้ารุ่นเก่า หาบเร่แผงลอยแบบดั้งเดิม อาหารขนมพื้นบ้าน ค่อยๆ เลือนหายไปตามกาลเวลา รายการสินค้าแปรเปลี่ยนตามจริตของคนเจนใหม่ หรือตามเมนูโลกาภิวัตน์
ไม่ปฏิเสธว่า ปริญญา ตรีน้อยใส เป็น สว. เต็มขั้น ไม่เหมือนนักเขียนคอลัมน์อีกคน ในมติชนสุดสัปดาห์ ยังใช้ชื่อว่า หนุ่ม ทั้งๆ ที่อายุใกล้เคียงกัน
