My Country Thailand | ณัฐพล ใจจริง
พระเครื่อง ของขลัง ผ้ายันต์
กับสงครามโลกครั้งที่ 2 (จบ)
ในช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา สังคมไทยตกอยู่ในสภาวะวิกฤตและความไม่มั่นคงจากภัยสงคราม ทำให้กระแส “มูเตลู” หรือการพึ่งพาไสยศาสตร์เพื่อเยียวยาจิตใจและความแคล้วคลาดปลอดภัยเติบโตขึ้นมาก
แม้ในช่วงสงคราม คนไทยจำนวนมากมิได้ไปรบเฉกเช่นทหาร แต่ความกลัวทำให้พวกเขาต่างพากันพกเครื่องรางของขลังจากเกจิต่างๆ เพื่อความอุ่นใจในยามเผชิญหน้าทหารญี่ปุ่นตามไปด้วย (อาจินต์ ปัญจพรรค์, 2541, 78)
หากท่านอยู่ร่วมสมัยครั้งนั้น ท่านอาจประหลาดใจที่พบว่า มีคนไทยบางส่วนกลับไม่เสียขวัญกับเสียงและการทิ้งระเบิด แม้นทางราชการสร้างหลุมหลบภัยให้ก็ตาม แต่พวกเขากลับไม่ค่อยเข้าไปหลบในหลุมแต่อย่างใด อาจด้วยพวกเขามี “ของดี” คุ้มกาย (หลวงเมือง, 2552, 44)
เมื่อกระแสความต้องการเครื่องรางของขลังมีสูงย่อมส่งผลให้เกิดกระแสความต้องการเครื่องรางของขลังจนก่อให้เกิดการปลอมเครื่องรางของขลังปลอมและกลุ่มมิจฉาชีพระบาดทั่วสังคมไทย
ของขลัง “ปลอม” ท่ามกลางสงครามจริง
ท่ามกลางความไม่แน่นอนในชีวิตที่ทุกคนต้องการสิ่งยึดเหยี่ยว ไม่ว่าทหารที่ต้องออกรบและประชาชนทั่วไปต่างต้องการที่พึ่งทางใจ คนส่วนใหญ่ต้องการสิ่งยึดเหนี่ยว ส่งผลให้เกิดเกจิอาจารย์ปลอมและจอมขมังเวทกำมะลอที่ตั้งตัวเองแอบอ้างว่าเป็นผู้มีวิชาอาคมอิทธิฤทธิ์ ตั้งสำนักหลอกลวงขึ้นทั่วไป รวมทั้งความต้องการเครื่องรางของขลังเพื่อคุ้มครองชีวิตตนและครอบครัวให้ปลอดภัยที่เพิ่มขึ้นสูงในช่วงสงครามทำให้เกิดช่องทางให้มีการปลอมเครื่องรางของขลังขึ้นในที่สุด
ด้วยเหตุที่ช่วงสงคราม สินค้าอุปโภคบริโภคโดยเฉพาะอย่างยิ่งสินค้าที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ เกิดความขาดแคลน เช่น ผ้าและโลหะ ทำให้วัสดุในการผลิตเครื่องรางมีความขาดแคลนตามไปด้วย
ดังนั้น เครื่องรางของขลังต่างๆ ในช่วงสงครามจึงมักทำจากวัสดุที่เรียบง่าย หาได้ในท้องถิ่น เกจิอาจารย์ปลอมจึงนำผ้าดิบหรือเศษผ้ามาย้อมสี และเขียนอักขระเลขยันต์มั่วๆ ให้เป็นผ้ายันต์และเสื้อยันต์ และม้วนเศษแผ่นโลหะ ทองแดง หรือแผ่นตะกั่วเก่าๆ มาอุปโลกน์เป็นตะกรุด เครื่องราง รวมทั้งการปลอมพระเครื่องโดยลอกเลียนพระเครื่องที่มีชื่อเสียงโด่งดัง โดยเฉพาะพระผงของวัดหรือพระเกจิอาจารย์ดังในยุคนั้น ออกมาหลอกขายทหารและประชาชนทั่วไป
วงการปลอมเครื่องรางของขลัง
การพยายามเสาะแสวงหาเครื่องรางของขลังมาใช้คุ้มครองตนและครอบครัวให้แคล้วคลาดปลอดภัยจากภยันตรายจากสงครามอันเป็นช่วงเวลาแห่งการเอาตัวรอด สังคมต้องการสิ่งยึดเหนี่ยว ทำให้ความต้องการเครื่องรางของขลังคาถาอาคมของอาจารย์ที่มีดีทางแคล้วคลาด อยู่ยงคงกระพันพุ่งสูง
สมัยนั้น พระหรือฆราวาสที่มีชื่อเสียงว่าเก่งมักมีลูกศิษย์ลูกหาขึ้นแน่นเต็มสำนัก ทำให้พวก “ไม่มีอะไรในตัว” หรือพวกคนกำมะลอถือโอกาสตั้งตนเป็นอาจารย์หลอกลวงประชาชนกันมากมาย สุดแล้วแต่จะคิดเล่ห์กลหลอกลวงขึ้น การตั้งตนเป็นอาจารย์จึงเป็นอาชีพที่ไม่เหนื่อยแต่หาเงินได้เป็นกอบเป็นกำเลยทีเดียว (อาจินต์ บุณยเกตุ, 2534, 224)
ดังที่ลาวัณย์ โชตามระ นักหนังสือพิมพ์หญิง ผู้มีชีวิตร่วมสมัยเล่าไว้ว่า “ในสมัยสงครามนี้แหละที่อานุภาพแห่งเครื่องรางของขลังได้ฮือโหมอย่างเต็มที่ ผ้ายันต์ เสื้อยันต์ ทรายเสก น้ำมนต์ ผ้าประเจียด พระเครื่องรางล้วนเป็นสิ่งที่คนเสาะแสวงหามาป้องกันภัย ทั้งวินาศกรรมและโจรภัย เกจิอาจารย์ที่ขึ้นชื่อว่าเก่งทางเวทมนตร์ต่างมีคนไปนมัสการไม่ว่างเว้น เป็นเรื่องของผู้ต้องการที่พึ่งทางจิตใจ เพราะมองไม่เห็นที่พึ่งอีกแล้ว บางบ้านจะเอาผ้ายันต์ผูกไม้ปักให้สูงกว่าหลังคาเพื่อให้คุ้มครองภัยที่จะมาทางอากาศ
บางคนจะออกจากบ้านก็จะเอาผ้าประเจียดผูกต้นแขน คอห้อยพระเครื่อง และยังสวมเสื้อยันต์ไว้ชั้นใน ลักษณะของเสื้อยันต์นั้นทำด้วยผ้าสีแดงเป็นเสื้อผ่าข้างใช้สวมหัวและมีแถบผ้าผูกอยู่สองข้าง แบบเดียวกับเสื้อเด็กอ่อน บนตัวเสื้อลงอักขระด้วยอักษรขอมและมีรูปต่างๆ ประกอบ
ก็เลยมีผู้หัวใส ทำผ้ายันต์เก๊ออกขาย โดยซื้อผ้าแดงมาเมตรหนึ่งแล้วตัดเป็นชิ้นเล็กๆ กว้างคืบยาวคืบ มุมทั้งสี่เขียนตัวขอม นะ มะ พะ ทะ ก็ย่อมาจากนมุทธายะนั่นเอง ตรงกลางเขียนเป็นรูปยันต์เฑาะว์ขัดสมาธิ ยอดทำเป็นอุณาโลม ขายถึงผืนละห้าบาท แล้วก็ขายดีเสียด้วย” (ลาวัณย์ โชตามระ, 2536)
การทำตลาดเครื่องรางของขลังปลอม
กลวิธีในการทำตลาดของอาจารย์กำมะลอนั้น มีผู้บันทึกไว้ว่า “ในระยะนี้ เครื่องรางของขลังจากอาจารย์ต่างๆ ก็เริ่มระบาด ทั้งปลอมทั้งจริง พวกที่หัวไวทำพระเครื่องปลอมออกจำหน่าย พร้อมกันก็ส่งนายหน้า หรือหน้าม้าไปโฆษณาก่อน ทำให้เครื่องรางเหล่านั้นมีผู้สนใจซื้อหากันมาป้องกันตัวมากมาย อันที่จริงก็เป็นการให้กำลังใจนั่นเอง” (อาจินต์ บุณยเกตุ, 2548, 233)
ผู้ผลิตเครื่องรางของขลังปลอมนั้น มักอวดอ้างประสบการณ์ของตนมาเป็นเครื่องโน้มน้าวใจผู้ซื้อ เช่น ผู้ผลิตบางรายอ้างความศักดิ์สิทธิ์ของสินค้า ด้วยบ้านของคนหัวใสนั้นอยู่ละแวกยศเส ไม่ไกลจากสถานีรถไฟหัวลำโพงเท่าไรนัก แต่เขาก็แคล้วคลาดจากภัยทางอากาศได้เรื่อยๆ จึงถือเป็นข้ออ้างอวดสรรพคุณผ้ายันต์ได้ อีกทั้งยังอ้างอีกว่า ผ้ายันต์ที่เขาทำขึ้นนั้นได้มาจากหลวงพ่อองค์หนึ่งในจังหวัดทางภาคตะวันออก คนก็เชื่อง่ายๆ ก็เลยทำให้คนหัวใสผู้นั้นอุ่นหนาฝาคั่งไปด้วยเงินทองยกใหญ่ (ลาวัณย์ โชตามระ, 2536)
วราห์ โรจนวิภาต ชาวฝั่งธนฯ เล่าไว้ว่า บางครั้งมีผู้มาหลอกขายพระเครื่องโดยสร้างเรื่องว่า อับจนต้องการขายของมีค่าชิ้นสุดท้าย บางคนเรียกพระลาวตกรถ คือเจ้าของเป็นลาวใช้เงินจนหมด ไม่มีเงินค่ารถกลับบ้าน จึงเอาพระมาเร่ขาย เพื่อให้ได้เงินเป็นค่ารถในการเดินทางกลับบ้าน (lek-prapai.org/home/view.php?id=191)
ในช่วงปลายสงคราม เมื่อใดฝ่ายสัมพันธมิตรเข้าโจมตีทางอากาศและสัญญาณหวอดังขึ้น เมื่อนั้นเหล่าหญิงชายไม่ว่าจะแก่ชราหรือหนุ่มสาวต่างรีบหยิบเสื้อยันต์แดง มีอักขระขอมเต็มเสื้อทั้งด้านหน้าและหลังมาสวมใส่ ลักษณะของเสื้อยันต์เป็นเสื้อกั๊ก มีลวดลายตัวหนังสือเขียนด้วยหมึกดำเต็มไปหมด มีพระพวงโตๆ อย่างน้อย 7 องค์ บางคนสวมสายสร้อยเงินห้อยพระจำนวนมากคล้องเต็มคอ (อาจินต์ บุณยเกตุ, 2534, 223-224)
ในช่วงนั้น ชาวพระนครต่างเสาะหาที่ยึดเหนี่ยวทางใจและเอาชีวิตรอด ด้วยการหาเครื่องรางของขลัง อาจารย์ดีทางแคล้วคลาด อยู่ยงคงกระพัน อาจารย์ดีทั้งพระสงฆ์ที่เป็นเกจิ ฆราวาสที่นับถือเป็นอาจารย์นั้นเรียกกันว่าหัวบันไดไม่แห้งเลยทีเดียว ทำให้เกิดมิจฉาชีพตั้งตนขึ้นเป็นอาจารย์กันมากมาย สุดแต่จะค้นหาวิธีการมาหลอกลวงต้มตุ๋นกัน อาจารย์เก๊จึงเป็นอาชีพที่สุขสบายมีคนกราบไหว้ แถมยังได้เงินมากด้วย (อาจินต์ บุณยเกตุ, 2534, 224)
อย่างไรก็ตาม สังข์ พัธโนทัย บันทึกถึงความไม่แน่นอนในชีวิตครั้งสงครามไว้ว่า เมื่อการโจมตีทางอากาศหนักขึ้น ผู้คนต่างเสาะหาของดีมาติดตัว ในบางกรณี เขาเคยเห็นคนที่พกเครื่องรางของขลังก็มิอาจรอดชีวิตจากภัยทางอากาศนั้นได้ (สังข์ พัธโนทัย, 2499, 26-27)
