Cool Tech | จิตต์สุภา ฉิน
แชตบ็อต AI
ที่พึ่งใหม่ทางใจของวัยรุ่น
เชื่อว่าทุกวันนี้แชตบ็อต AI น่าจะกลายเป็นเพื่อนใหม่ที่รู้ใจของใครหลายคน
แม้แต่ตัวฉันเองก็มีพฤติกรรมการใช้แชตบ็อต AI ในแบบที่ไม่เคยทำ
อย่างเช่นในระหว่างขับรถ แต่ก่อนถ้าไม่เปิดเพลงฟังผ่านบริการสตรีมมิ่งก็จะเปิดหนังสือเสียงฟังไปด้วย
แต่เดี๋ยวนี้บางครั้งฉันจะเลือกเปิดแชตบ็อต AI ในโหมดเสียงและคุยกับมันไปเรื่อยๆ โดยให้มันออกแบบหัวข้อการเรียนรู้ในแต่ละเรื่องให้
อย่างการบอกให้มันสอนภาษาจีนให้ฉันไปด้วยในระหว่างขับรถ โดยกำกับเอาไว้ว่าให้สอดแทรกคำศัพท์ใหม่ๆ ให้เรื่อยๆ และให้ทักท้วงทันทีที่ฉันพูดผิด
ใช้ไปใช้มาก็เริ่มรู้สึกว่ามันไม่ได้ทำหน้าที่แค่สอนอย่างเดียว แต่กลายเป็นเพื่อนคุยเรื่อยเปื่อยไปโดยอัตโนมัติ
ขนาดผู้ใหญ่อย่างฉันยังรู้สึกว่าตัวเองพึ่งพาแชตบ็อต AI มากขึ้นเยอะ ก็แน่นอนว่าคนที่อายุน้อยกว่านี้ก็น่าจะคิดคล้ายๆ กัน
Common Sense Media เผยผลสำรวจล่าสุดว่า ตอนนี้วัยรุ่นและเยาวชนเริ่มใช้แชตบ็อต AI ตั้งแต่อายุน้อยจนน่าตกใจ คือเริ่มใช้กันตั้งแต่อายุ 9 ขวบ
แม้ว่าอายุขั้นต่ำที่ผู้ให้บริการ AI ส่วนใหญ่กำหนดไว้จะอยู่ที่ 13 ปีก็ตาม
ทางองค์กรได้สัมภาษณ์เด็กชาวอเมริกันวัย 9-17 ปี กว่า 1,200 คน โดยถามคำถามเกี่ยวกับการใช้งาน AI และการใช้สื่อประเภทอื่นๆ อย่างเช่นโทรทัศน์ เกม โซเชียลมีเดีย และได้ถามเด็กๆ เหล่านั้นด้วยว่าพวกเขารู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับนิสัยการเสพสื่อของตัวเอง
ผลที่ได้รับก็คือ เด็กและวัยรุ่นสมัยนี้มีสมาร์ตโฟนเป็นของตัวเองเพิ่มขึ้นเยอะกว่าแต่ก่อน โดยเด็กวัย 11 ขวบในการสำรวจครั้งนี้มากกว่าครึ่งหนึ่งมีสมาร์ตโฟนของตัวเองแล้ว
และยังพบอีกว่า เด็กกลุ่มนี้ใช้เวลาอยู่หน้าจอค่อนข้างเยอะเลยทีเดียว กลุ่มวัยรุ่นใช้จอเฉลี่ย 8 ชั่วโมงต่อวัน ในขณะที่กลุ่มเด็กที่อายุประมาณ 9-12 ปีจะใช้น้อยลงมาหน่อย (แต่ก็ยังนับว่าเยอะอยู่ดี) คืออยู่ที่ราว 5 ชั่วโมงต่อวัน
การพบว่าเด็กใช้สมาร์ตโฟนเยอะและติดโซเชียลมีเดียก็น่าเป็นห่วงแล้ว แต่ผลการวิจัยที่สองที่เน้นไปที่การใช้งาน AI และผลกระทบต่อสุขภาวะทางจิตของเด็กโดยเฉพาะก็พบเรื่องที่น่าเป็นห่วงไม่แพ้กัน
เพราะพวกเขาค้นพบว่า เด็กไม่ได้ใช้ AI ช่วยทำการบ้านอย่างเดียว แต่ยังใช้เป็นที่พึ่งเมื่อมีปัญหาด้านอารมณ์และความรู้สึกด้วย
เมื่อเด็กใช้ AI เยอะเกินไปโดยเฉพาะอย่างยิ่งใช้ในตอนที่มีปัญหาอยู่ สุดท้ายจะส่งผลให้สุขภาพจิตและความเป็นอยู่โดยรวมแย่ลงได้
ในตอนนี้อาจจะยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่า AI เป็นสาเหตุที่แท้จริงที่ทำให้สุขภาพจิตแย่ลง เพราะก็อาจจะเป็นไปได้เหมือนกันว่าเด็กหรือวัยรุ่นที่ใช้ AI กลุ่มนี้มีปัญหาทางจิตใจอยู่แล้ว จนทำให้มีแนวโน้มที่จะพึ่งพาแชตบ็อต AI มากกว่าปกติ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมมากกว่านี้
ไม่ว่าคุณจะเป็นผู้ใช้งานแชตบ็อต AI ที่อยู่ในช่วงวัยไหน แต่การใช้งานและพึ่งพา AI มากเกินไปก็จะนำมาสู่ผลลัพธ์ที่ไม่เป็นที่ต้องการได้อยู่ดี
การพึ่งพา AI ให้มันให้คำตอบกับเราในทุกเรื่องจะทำให้เราสูญเสียความสามารถหลายอย่างไปอย่างน่าเสียดาย
อย่างเช่นความสามารถในการคิดวิเคราะห์ เมื่อเรามี AI คอยหยิบยื่นคำตอบให้ในทุกเรื่อง เราก็จะไม่สามารถคิดเพื่อหาข้อสรุปได้ด้วยตัวเอง
อีกอย่างที่จะเสียไปคือความสามารถในการโฟกัสหรือการมีสมาธิกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้า หรือการทำอะไรที่ต้องใช้ความพยายาม เราจะรอคอยอะไรไม่ได้ และต้องการคำตอบทันทีแม้ว่าคำตอบนั้นจะไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องหรือแม่นยำ
เราจะสูญเสียความสามารถในการจำ เรื่องนี้เกิดขึ้นตั้งแต่การมาถึงของ Google แล้ว แต่หลังจากนี้ไป ความสามารถในการจำของเราจะแย่ยิ่งกว่าเดิม
AI จะทำให้เราไม่อยากพยายามทำอะไรที่ยาก เมื่อเราเสพติดความปัจจุบันทันด่วนไปแล้ว การจะนั่งลงทำอะไรยากๆ นานๆ จะกลายเป็นสิ่งที่เราไม่สามารถรับได้อีกต่อไป แม้กระทั่งเรื่องที่เราเคยทำทุกวันอย่างการเขียนอีเมลก็กลายเป็นงานที่ยากและนานเกินกว่าจะทำเองไปแล้ว
เราจะสูญเสียแรงจูงใจในการทำหลายๆ อย่างไป และในที่สุดก็จะนำไปสู่ความไม่เชื่อมั่นในตัวเอง ไม่เชื่อในการตัดสินใจของตัวเอง เพราะอะไรๆ ก็ต้องถาม AI ก่อน
ถ้า AI ไม่คอนเฟิร์มก็จะรู้สึกไม่มั่นใจจนไม่กล้าทำต่อ
ทั้งหมดนี้คือทักษะและความสามารถที่อาจจะสูญเสียไปจากการพึ่งพา AI มากเกินไป แม้จะเกิดขึ้นได้กับทุกวัยที่ใช้ AI เยอะ แต่แน่นอนว่ามันจะส่งผลกระทบต่อสมองและจิตใจของผู้ใช้งานที่อายุน้อยได้มากกว่าอย่างเด็กและเยาวชน
ดังนั้น หากในอนาคตมีงานวิจัยที่พิสูจน์ได้ว่าการใช้แชตบ็อต AI ส่งผลกระทบต่อสุขภาวะทางจิตและความเป็นอยู่ของเด็กและวัยรุ่นจริงๆ ก็จะต้องนำไปสู่การออกกฎหมายควบคุมจำกัดอายุของผู้ใช้งานที่เข้มงวดกว่านี้
แต่ฉันคิดว่าเรื่องนี้เราน่าจะเริ่มรับมือกันได้ตั้งแต่ตอนนี้เลย ช่วยกันออกแบบและควบคุมการใช้งานแชตบ็อต AI ของตัวเราเองและคนในครอบครัวให้อยู่ในสมดุลที่ดี ตั้งใจเก็บงานหลายๆ อย่างเอาไว้ให้เรายังได้ใช้สมองของตัวเองคิดและฝึกฝนทักษะตัวเองอยู่เรื่อยๆ
ไม่จำเป็นต้องรอจนกว่าผลวิจัยจะยืนยัน เพราะในเวลานั้นมันอาจจะสายเกินกว่าจะเปลี่ยนแปลงแล้วก็ได้
