ความทรงจำของคนทำสื่อ ขรรค์ชัย บุนปาน มานิจ สุขสมจิตร รางวัล ‘เกียรติยศคนหนังสือพิมพ์’
บทความในประเทศ
ความทรงจำของคนทำสื่อ
ขรรค์ชัย บุนปาน
มานิจ สุขสมจิตร
รางวัล ‘เกียรติยศคนหนังสือพิมพ์’
เป็นความภาคภูมิใจของคนทำสื่อโดนถ้วนหน้า
สำหรับรางวัล “เกียรติยศคนหนังสือพิมพ์” ที่สมาคมหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้มอบรางวัลเกียรติยศคนหนังสือพิมพ์ให้กับ “นายขรรค์ชัย บุนปาน” ประธานกรรมการบริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) ผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์มติชนรายวัน นักหนังสือพิมพ์ คอลัมนิสต์ และเจ้าของรางวัลนักเขียนรางวัลศรีบูรพา ประจำปี พ.ศ.2548
และมอบให้กับ “นายมานิจ สุขสมจิตร” บรรณาธิการอาวุโส น.ส.พ.ไทยรัฐ
พร้อมกันนี้ ยังได้มอบรางวัลเชิดชูเกียรติองค์กรเครือข่ายหนังสือพิมพ์ ให้แก่ 1.มูลนิธิไทยรัฐ 2.มูลนิธิแสง-ไซ้กี เหตระกูล (เครือเดลินิวส์) 3.มูลนิธิ ดร.โกวิท วรพิพัฒน์ (เครือมติชน) 4.มูลนิธิอิศรา อมันตกุล และ 5.มูลนิธิแสงชัย สุนทรวัฒน์
โดยมี “นายชวน หลีกภัย” อดีตนายกรัฐมนตรี เป็นประธานมอบรางวัล เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2566 ที่ผ่านมา
นายชวน หลีกภัย ได้กล่าวแสดงความยินดีกับผู้ได้รับรางวัลว่า ขอชื่นชมสมาคมที่จัดงานนี้ขึ้นและมอบรางวัลเกียรติยศคนหนังสือพิมพ์เป็นครั้งแรก ตนเคารพในความเป็นคนหนังสือพิมพ์ของนายขรรค์ชัย บุนปาน ประธานกรรมการบริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) และนายมานิจ สุขสมจิตร บรรณาธิการอาวุโส น.ส.พ.ไทยรัฐ รู้จักทั้ง 2 ท่านเป็นการส่วนตัว นายมานิจเป็นเพื่อนนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่ได้เห็นบทบาทกันมาตั้งแต่ครั้งนั้น ขณะที่นายขรรค์ชัยเป็นรุ่นน้องมหาวิทยาลัยศิลปากร ตนยังเคยเขียนเรื่องสั้น เย็นลมป่า ลงใน น.ส.พ.ของนายขรรค์ชัย ผู้มีบทบาทการเป็นผู้นำในการเปลี่ยนแปลงด้านสื่อมวลชนในหลายเรื่อง
“ผมเป็นสักขีพยานว่าทั้ง 2 ท่านควรได้รับความเคารพนับถืออย่างยิ่ง น้อยคนที่จะยืนหยัดมั่นคงอยู่ได้ ต้องขอแสดงความยินดีอีกครั้ง” นายชวนกล่าว
นายขรรค์ชัย บุนปาน ได้กล่าวแสดงความรู้สึกหลังได้รับรางวัลเกียรติยศคนหนังสือพิมพ์ ระบุว่า “ขอขอบคุณสมาคมหนังสือพิมพ์ที่ให้เกียรติ ตนมีความศรัทธาในการเป็นนักหนังสือพิมพ์ ตั้งแต่เป็นนักข่าวครั้งแรกในช่วงปลายปี พ.ศ.2513 ไม่เคยมีอาชีพอื่น วันนี้ขอเป็นผู้แทนของทุกคนในเครือมติชน ในการรับมอบรางวัลอันทรงเกียรตินี้”
ด้านนายมานิจ สุขสมจิตร บรรณาธิการอาวุโส น.ส.พ.ไทยรัฐ กล่าวว่า “รางวัลนี้ถือเป็นความภาคภูมิใจของคนทำหนังสือพิมพ์อาชีพ ผมทำงานหนังสือพิมพ์มากว่าค่อนชีวิต สิ่งที่ภูมิใจคือได้ร่วมต่อสู้ให้ได้มาซึ่งเสรีภาพในการแสดงออก เพื่อประชาชนจะได้รับข้อมูลข่าวสารถูกต้องครบถ้วนรอบด้านสำหรับการใช้วิจารณญาณในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องชีวิต และการเมือง”
“ถ้าสื่อไม่มีเสรีภาพเสนอข่าวด้านเดียว ประชาชนก็จะมีข้อมูลเพียงด้านเดียว”
นายมานิจ สุขสมจิตร เป็นชาว อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน ปัจจุบันอายุ 84 ปี
ได้รับการยกย่องจากคนในวงการหนังสือพิมพ์ว่าเป็น “ครูนักข่าว”
เป็นแม่แบบตัวอย่างให้คนวงการสื่อรุ่นหลังก้าวเดินตามในด้านการทำงานที่ยืนหยัดอย่างมั่นคงและมีจุดยืนด้านจริยธรรมในการประกอบวิชาชีพ
เคยดำรงตำแหน่งนายกสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยปี 2517-2518
ประธานสมาพันธ์นักหนังสือพิมพ์แห่งอาเซียนปี 2526-2527
ประธานสถาบันพัฒนาการสื่อมวลชนแห่งประเทศไทยปี 2530
ประธานสภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติปี 2540-2545
ได้รับรางวัลนักหนังสือพิมพ์ที่ควรยกย่องปี 2542
ผ่านการศึกษาโรงเรียนบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ หลักสูตรวิชาการหนังสือพิมพ์ชั้นสูง โดยทุนมูลนิธิทอมสัน ประเทศอังกฤษ
ได้รับปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวารสารศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
นายขรรค์ชัย บุนปาน เกิดเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ.2487 ที่จังหวัดราชบุรี ก่อนย้ายตามบิดาซึ่งรับราชการครูมาพำนักในฝั่งธนบุรี กรุงเทพฯ
เข้าเรียนประถมศึกษาที่โรงเรียนวัดหนัง และมัธยมศึกษาที่โรงเรียนวัดนวลนรดิศ
จากนั้นเข้าศึกษาที่วิทยาลัยครูสวนสุนันทา ก่อนสอบได้คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร จึงเข้าศึกษาจนจบปริญญาตรี
นายขรรค์ชัยมีความสนใจในงานสิ่งพิมพ์และวรรณกรรมมาตั้งแต่วัยเยาว์ มีผลงานเรื่องสั้น “แดงกับความเวิ้งว้าง” ลงในหนังสือของโรงเรียนวัดนวลนรดิศ
ต่อมาเมื่อเป็นนักศึกษาได้ส่งผลงานตีพิมพ์ในนิตยสารหลายฉบับ อาทิ สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์, ชาวกรุง, เฟื่องนคร, สามยอด เป็นต้น
นอกจากนี้ยังร่วมกับ “นายสุจิตต์ วงษ์เทศ” เพื่อนสนิท จัดทำนิตยสารช่อฟ้ารายเดือนของมูลนิธิอภิธรรมวัดมหาธาตุ ซึ่งกลายเป็นแหล่งชุมนุมของกลุ่มหนุ่มเหน้าสาวสวย หนึ่งในกลุ่มปัญญาชนนักคิดนักเขียนในช่วงยุคก่อน 14 ตุลาคม 2516
หลังจบการศึกษา นายขรรค์ชัยได้งานเป็นครูสอนภาษาไทยที่โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย ก่อนเข้าทำงานที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ห้างเซ็นทรัล รับหน้าที่เขียนคำโฆษณา เงินเดือน 4,000 บาท
ต่อมา “นายนพพร บุญยฤทธิ์” บรรณาธิการหนังสือพิมพ์สยามรัฐ มอบหมายให้นายสุจิตต์ชักชวนนายขรรค์ชัยมาเป็นนักข่าว นายขรรค์ชัยตัดสินใจลาออกมาทำข่าวรับเงินเดือน 1,000 บาท ก่อนจะมีเหตุให้ออกจากสยามรัฐพร้อมนายสุจิตต์และนายเสถียร จันทิมาธร
จากเหตุการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้นายขรรค์ชัยตัดสินใจเปิดกิจการหนังสือพิมพ์ของตนเอง
เริ่มจากการเปิดโรงพิมพ์พิฆเณศ ย่านแพร่งสรรพศาสตร์ ในปี 2515 รับจ้างพิมพ์หนังสือทุกชนิดเพื่อเรียนรู้ขั้นตอน โดยได้ทุนสนับสนุนจาก “เฮียชิว สุพล เตชะธาดา” แห่งสำนักพิมพ์ประพันธ์สาส์น
นายขรรค์ชัยเคยได้รับการชักชวนจาก “นายกำพล วัชรพล” หัวเรือใหญ่แห่งไทยรัฐ ให้ไปเขียนข่าวสังคมหน้า 4 โดยใช้นามปากกา “หวานเย็น”
หลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 นายขรรค์ชัยเข้าเฝ้าพลตรีพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ เพื่อทูลขอหัวหนังสือพิมพ์ “ประชาชาติ” เนื่องจากยุคนั้น รัฐบาลไม่อนุญาตให้เปิดหัวหนังสือพิมพ์ใหม่
พลตรีพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ทรงอนุญาต และได้ประทานเงินขวัญถุง 900 บาท
15 พฤศจิกายน 2516 ประชาชาติรายสัปดาห์ ได้ถือกำเนิดขึ้น จากการร่วมมือกับ เดอะ เนชั่น นำโดย “สุทธิชัย หยุ่น” และ “หม่อมราชวงศ์หญิงสุนิดา กิติยากร” พร้อมทั้ง “นายพงษ์ศักดิ์ พยัฆวิเชียร” และ “นายสุจิตต์ วงษ์เทศ” ก่อนขยายมาเป็นประชาชาติรายวันในปีต่อมา และพัฒนาจนมาเป็น “ประชาชาติธุรกิจ” ในทุกวันนี้
ต่อมาได้ก่อตั้ง น.ส.พ. “มติชนรายวัน” โดยเป็นบรรณาธิการคนแรก วางแผงฉบับปฐมฤกษ์วันจันทร์ที่ 9 มกราคม พ.ศ.2521 ครั้งแรกที่ทำการตั้งอยู่บนตึกแถวเล็กๆ หน้าวัดราชบพิธฯ ก่อนสร้างอาคารใหม่ย่านประชาชื่น และจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ในปี พ.ศ.2532 ขณะที่นายขรรค์ชัยมีอายุเพียง 45 ปี
ปัจจุบันมติชนได้ดำเนินกิจการเข้าสู่ปีที่ 47 ภายใต้สโลแกน “หนังสือพิมพ์คุณภาพ เพื่อคุณภาพของประเทศ” รวมถึงได้ก่อตั้ง “มติชนสุดสัปดาห์” ขึ้นมาเพิ่มในปี 2523 วิเคราะห์การเมือง สังคม วัฒนธรรม และบันเทิงคดี และเพิ่ม น.ส.พ. “ข่าวสด” ขึ้นมาในปี 2534 ภายใต้สโลแกน “ครบทุกรส สดทุกเรื่อง”
นายขรรค์ชัยดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) กว่า 50 ปี บนเส้นทางคนหนังสือพิมพ์ ได้สร้างผลงานมากมาย เริ่มจากการเป็นนักข่าว ลงพื้นที่ภาคสนาม สู่ผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์หลายฉบับที่ขับเคลื่อนสังคมมาจนถึงปัจจุบัน เป็นบรรณาธิการ ผู้บุกเบิกสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ในวงการสื่อ และคอลัมนิสต์ที่มีมากกว่า 10 นามปากกา
เคยได้รับรางวัลมากมาย อาทิ ช่อการะเกดเกียรติยศ พ.ศ.2548, รางวัลเกียรติคุณพิเศษ 100 ปี ศรีบูรพา สาขานักหนังสือพิมพ์, รางวัลโพธิคยานาคาธิบดี สาขาสื่อมวลชนเพื่อพระพุทธศาสนา พ.ศ.2566 รวมถึงศิษย์เก่าเกียรติยศ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นต้น
ปัจจุบันนายขรรค์ชัยในวัย 79 ปี ยังคงเขียนโคลงวิพากษ์สังคมการเมือง ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ รวมถึงร่วมดำเนินรายการ “ขรรค์ชัย-สุจิตต์ ทอดน่องท่องเที่ยว” ทุกวันพฤหัสบดีสุดท้ายของเดือน เผยแพร่ผ่านสื่อทุกแพลตฟอร์มในเครือมติชน ถ่ายทอดเรื่องราวประวัติศาสตร์-โบราณคดี โดยได้รับความนิยมอย่างมาก
ไม่เพียงแค่สร้างประโยชน์ในวงการสื่อเท่านั้น นายขรรค์ชัยยังผลักดันสานต่อโครงการ “แบ่งปันความรู้ เชิดชูศาสนา พัฒนาแหล่งน้ำลำคลอง” ร่วมกับมูลนิธิ ดร.โกวิท วรพิพัฒน์ และมูลนิธิบรรจง พงศ์ศาสตร์ อีกด้วย
นายขรรค์ชัยถือเป็นบุคคลสำคัญที่นำพาเครือมติชนฝ่าวิกฤตการณ์ต่างๆ นานัปการ ทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ การดิสทรัปต์ด้านเทคโนโลยีในยุคเปลี่ยนผ่านจากกระดาษมาสู่ออนไลน์ ด้วยจุดยืนที่ไม่เคยแปรเปลี่ยน โดยยังคงเน้นย้ำในอุดมการณ์ว่า
“ในวันที่โลกเปลี่ยน มติชนยังมีทางสายเดียว คือต้องเป็นไปเพื่อคนส่วนใหญ่”
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
