ต่างประเทศ
พัฒนาการของเอไอ หรือปัญญาประดิษฐ์ ก้าวไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว
เร็วมากเสียจนทั้งสหรัฐอเมริกา และจีน สองมหาอำนาจด้านเอไอเริ่มเป็นกังวลมากขึ้นเรื่อยๆ ว่า หากเกิดความผิดพลาดบกพร่องประการใดขึ้นมา ทุกอย่างอาจจะสายเกินแก้ไขเข้าให้จริงๆ
แต่แทนที่ทั้งสองประเทศจะแลกเปลี่ยนข้อมูลและเริ่มต้นความร่วมมือเพื่อหาทางระงับยับยั้งเหตุใดๆ ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายมหันต์ดังกล่าว
ทั้งสองฝ่ายกลับนิ่งเฉย ทำเหมือนไม่มีอันตรายใดๆ อยู่เบื้องหน้ายังไงยังงั้น
เอไอหรือปัญญาประดิษฐ์ นับวันยิ่งกลายเป็นศูนย์กลางของการแข่งขันระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน
และคาดว่าน่าจะเป็นประเด็นสำคัญในการหารือซึ่งกันและกัน เมื่อผู้นำทั้งสองพบปะกันที่วอชิงตันในสัปดาห์หน้านี้
โดยที่บรรดาผู้นำด้านเอไอและนักวิจัยด้านนี้พากันออกมาเรียกร้องให้ “ชะลอ” ความเร็วของพัฒนาการด้านเอไอนี้ลง เพื่อลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้จากส่วนของเอไอที่ดำเนินการต่างๆ ด้วยตัวเอง
โดนัลด์ ทรัมป์ ยืนยันบอกว่าเรื่องนี้ไม่น่าห่วง เพราะไม่น่าจะเกิดขึ้นได้จริง พร้อมกับแสดงท่าทีเห็นด้วยกับดาริโอ อัมโมเดอี ซีอีโอของแอนโทรพิค ที่บอกว่า สหรัฐต้องรักษาความเหนือกว่าทางด้านเอไอเอาไว้ต่อไป โดยอาศัยมาตรการ “ควบคุมการส่งออก” และอื่นๆ
ที่น่าสนใจก็คือ เรื่องนี้กลับถูกมองเป็นความพยายามอีกด้านหนึ่ง เพื่อยับยั้งการรุดหน้าในการพัฒนาเอไอของจีน
พันเอกอาวุโสเฉิน จือเจา ผู้นำด้านเอไอในการทหารและความมั่นคงของจีนบอกว่า “ความร่วมมือ” กับสหรัฐอเมริกาบางทีอาจหมายถึง “การแข่งขันที่ชั่วร้าย” เท่านั้นเอง
เธอบอกตรงไปตรงมาว่า พัฒนาการของเอไอทำให้หลายต่อหลายอย่างเป็นไปได้ขึ้นมา แน่นอนว่านี่ย่อมเป็นประโยชน์ต่อมนุษยชาติ
แต่ในเวลาเดียวกัน ความเสี่ยงก็ย่อมบังเกิดขึ้นตามมาด้วยก็ได้เช่นเดียวกัน
ความกังวลเรื่องเอไอถูกหยิบยกขึ้นมาหารือในเวทีการประชุมนานาชาติด้านการทหารเมื่อไม่นานมานี้ มีทั้งนักวิชาการ นายทหารและอื่นๆ ทั้งจากสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ เข้าร่วม
หลายต่อหลายคนในจำนวนนั้นเห็นได้ชัดว่าถูกกดดันให้มีความคิดเห็นเอนเอียงไปทางเดียวกับทางการสหรัฐอเมริกา
ที่น่าสนใจคือ แม้ในการหารือสุดยอดครั้งแรกระหว่างทรัมป์ กับสี จิ้นผิง ผู้นำสูงสุดของจีนเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ทั้งสองฝ่ายตกลงกันที่จะจัดหารือทำนองเดียวกันขึ้นอีกครั้ง
แต่เรื่องนี้ก็ยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการก่อนหน้าการเยือนของสี จิ้นผิง ในสัปดาห์หน้านี้
หวู ซินป๋อ คณบดีสถาบันนานาชาติศึกษาประจำมหาวิยาลัยฟู่ตัน ในเซี่ยงไฮ้ บอกอย่างตรงไปตรงมาว่า ทางฝ่ายจีนกำลังกังวลว่าการหารือเรื่องนี้อาจถูกนำมาใช้ประโยชน์ในการพยายามยับยั้งความก้าวหน้าทางเอไอของจีนมากขึ้นไปอีก
เขายอมรับว่า แน่นอนเมื่อถึงที่สุดแล้ว ทั้งสองฝ่ายจำเป็นต้องนั่งลงและถกเรื่องนี้กันอย่างจริงจังเกี่ยวกับความเสี่ยงที่เอไอจะนำมาให้
แต่ในเวลาเดียวกันก็คงต้องใช้เวลาอีกเนิ่นนานมากนักที่จะทำให้ทั้งสองฝ่ายมีความเห็นพ้องต้องกันในเรื่องนี้
ฟรานเซสก้า โจวานนี่ ผู้อำนวยการสถาบันเบลเฟอร์ ระบุว่า หากต้องการให้เกิดความร่วมมือระหว่างกันขึ้นอย่างแท้จริง สหรัฐอเมริกาจำเป็นต้องเปิดเผยผลประโยชน์ที่จะได้รับของทั้งสองฝ่ายออกมาให้เห็น เพราะในเวลานี้สหรัฐอเมริกาดำเนินการอยู่ภายใต้ความคาดหวังฝ่ายเดียวที่ว่า ใครชนะในการแข่งขันด้านเอไอจะเป็นผู้ชนะในที่สุด
นี่จึงไม่ใช่เรื่องของผลประโยชน์ร่วม แต่คุณเป็นฝ่ายได้เพียงอย่างเดียวโดยไม่ได้เสียอะไรเลย
ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าในกรณีนี้ จีนคงยากที่จะชะลอการพัฒนาลงตามความต้องการของบริษัทในสหรัฐอเมริกา จีนต้องการพัฒนาเอไอในระดับความเร็วที่เป็นของตนเอง ภายใต้ความร่วมมือของคนทั้งหมดในอุตสาหกรรมนี้ในประเทศจีน ในรัฐบาลจีน เพราะเห็นว่านี่เป็นโอกาสได้ชัยชนะสำหรับจีน
อย่างไรก็ตาม ทางการจีนเชื่อว่า แบบจำลองเอไอของตนบางตัวอาจทำหน้าที่เป็นเครื่องมือสำหรับสันติภาพได้
ตัวอย่างเช่น “โอเพ่น เวต” หากได้รับการส่งเสริมในฐานะเป็นเทคโนโลยี “เพื่อความเป็นอยู่ที่ดี” ของสาธารณะ และบริหารจัดการโดยประชาคมนานาชาติ
ในการพบหารือกับผู้นำอินเดียเมื่อเร็วๆ นี้ สี จิ้นผิง เสนอตัวเข้าช่วยเหลือกลุ่มประเทศ “บริกส์” ในการพัฒนาเอไอแบบโอเพ่น ซอร์ส และร้องขอให้อินเดียเข้าร่วมในความคิดริเริ่มเพื่อความโปร่งใสทางเอไอของจีน (China’s global AI governance initiative)
แต่ดูเหมือนว่าจีนเองก็ตระหนักดีว่าเอไอมาพร้อมกับความเสี่ยง เห็นได้จากคำกล่าวของสี จิ้นผิง ในที่ประชุมวิชาการเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ที่เรียกร้องว่า เจ้าหน้าที่ต้องทำให้ “แน่ใจว่าเอไอยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์ตลอดเวลา”
จีนควบคุมทุกอย่างโดยการกำหนดให้ทุกบริษัทในอุตสาหกรรมนี้ต้องจัดส่งข้อมูลรายละเอียดของซอฟต์แวร์ทั้งหมดให้กับทางการ รวมทั้งรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ อื่นๆ อีกเป็นจำนวนมาก
โดยถือว่า ภัยคุกคามใหญ่หลวงที่สุดที่เอไอจะนำมาให้ก็คือภัยคุกคามที่กระทำต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีน โดยไฟล์ “ดีพเฟก” ทั้งที่เป็นภาพและเสียงอาจถูกนำมาใช้เป็นอาวุธ เพื่อปลูกฝังอุดมการณ์ตรงกันข้ามให้กับสาธารณชน
ดังนั้น ทุกอย่างจึงต้องเป็นไปในแนวทางเดียวกันกับค่านิยมสังคมนิยมอย่างแน่ชัด
ผู้เชี่ยวชาญระบุไว้ด้วยว่า เอไออาจก่อให้เกิดการรณรงค์ผิดๆ ไปในทางใดทางหนึ่ง หรืออาจลงมือโจมตีทางไซเบอร์ ต่อโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ในจีนขึ้นมาก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องอยู่ในการควบคุมเหมือนอย่างที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา
ดังนั้น ความได้เปรียบด้านเอไอของชาติหนึ่งชาติใด จึงเรียกได้ว่าอาจขึ้นอยู่กับว่าชาติที่เป็นปฏิปักษ์เข้าถึงเอไอได้มากน้อยแค่ไหน
รวมทั้งความกังวลเรื่องการรั่วไหลของข้อมูลและการจารกรรมด้วยเช่นกัน
แน่นอน จีนเองก็มองเอไอว่าเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติมากขึ้นเรื่อยๆ ถึงขนาดไม่จำกัดอยู่แต่เฉพาะตัวเอไอ แต่ยังรวมความเอาถึงบุคลากรที่ทำงานอยู่ในอุตสาหกรรมนี้ด้วย
เมื่อไม่นานมานี้เพิ่งออกกฎใหม่ ห้ามการเดินทางออกนอกประเทศของบุคลากรที่ทำงานอยู่ในแวดวงความมั่นคงทางด้านเทคโนโลยีแห่งชาติเลยทีเดียว
นอกจากนั้นยังออกกฎห้ามนำเอไอมาใช้ในด้านต่างๆ ที่อ่อนไหวมากๆ อาทิ ห้ามการแข่งขันกันในเรื่องที่เกี่ยวกับสุขภาพจิต และกำหนดให้การใช้แบบจำลองเอไอจำเป็นต้องใช้ข้อมูลที่ต้องตรงกับค่านิยมของจีนเท่านั้น
ผู้เชี่ยวชาญด้านเอไอเชื่อว่า โอกาสที่จีนกับสหรัฐอเมริกาจะหันมาร่วมมือกันทางด้านเอไอมีน้อยมาก
จะมีได้ก็ต่อเมื่อเกิดวิกฤตการณ์ครั้งใหญ่โตระดับโลกขึ้นมาให้เห็นเสียก่อน
เหมือนอย่างเช่นที่เคยเกิดวิกฤตการณ์คิวบา ขึ้นมาในปี 1962 สหรัฐอเมริกากับโซเวียตถึงหันมาทำความตกลงด้านอาวุธนิวเคลียร์ซึ่งกันและกันในที่สุด
หรือพูดให้เข้าใจง่ายๆ ได้อีกอย่างว่า “ต้องเห็นโลงศพก่อนจึงจะหลั่งน้ำตา” นั่นเอง
