บทความพิเศษ | จักรกฤษณ์ สิริริน
Darecation
ทุกรกิริยาในวันหยุด
ใครที่ชื่นชอบภาพยนตร์เรื่อง Cast Away คงพอจะนึกภาพออก ถ้าจะพูดถึงการท่องเที่ยวแบบใหม่ที่เรียกว่า Darecation
เพราะหลายฉากในหนังเรื่อง Cast Away เป็นตัวอย่างของ Darecation ที่หนักหน่วงกว่าชีวิตจริง เช่น การประทังชีวิตด้วยการทำฉมวกออกไปแทงปลา ปอกมะพร้าวกินเอง การก่อไฟแบบโบราณ ไปจนถึงการสร้างแพ
คล้ายคำจำกัดความของ Darecation
เพราะโดยปกติแล้ว คำว่า “วันหยุดพักผ่อน” ในความคิดของผู้คนส่วนใหญ่ มักจะเชื่อมโยงกับภาพของการนอนบนเตียงนุ่มๆ ในรีสอร์ตหรู ฟังเสียงคลื่นกระทบฝั่งแผ่วเบา หรือไม่ก็นั่งจิบกาแฟรสเลิศในคาเฟ่ที่เงียบสงบ
ทว่า ในยุคสมัยที่ชีวิตประจำวันของเราถูกเติมเต็มด้วยความสะดวกสบายเพียงแค่ปลายนิ้วสัมผัส ความผ่อนคลายในรูปแบบเดิมๆ สำหรับบางคนกลับเริ่มหมดความท้าทาย
จึงนำไปสู่การแสวงหาประสบการณ์รูปแบบใหม่ที่เรียกว่า Darecation หรือการท่องเที่ยวที่ก้าวข้ามขีดจำกัดของตัวเอง
Darecation ไม่ใช่แค่การออกไปเที่ยว แต่คือการจงใจนำพาตัวเองไปเผชิญกับความยากลำบาก ความเปียกชื้น ความเหน็ดเหนื่อย หรือแม้กระทั่งความทรมานทางร่างกายและจิตใจ
ราวกับการบำเพ็ญทุกรกิริยาในรูปแบบที่คนยุคใหม่ยอมจ่ายเงินและใช้เวลาอันมีค่าเพื่อแลกกับการได้สัมผัสความรู้สึกว่าตนเองยังมีชีวิตอยู่อย่างแท้จริง
Darecation เปรียบเสมือนการทรมานตนเองอย่างมีเป้าหมาย เมื่อเปรียบเทียบกับคำว่าทุกรกิริยาในทางพุทธศาสนา หรือแนวคิดแบบ Stoic ในโลกตะวันตก ที่รวมความถึงการสลัดความสุขสบายชั่วคราวเพื่อค้นหาความหมายที่ลึกซึ้งกว่าเดิม
การที่ใครสักคนตัดสินใจแบกเป้ที่มีน้ำหนักเกือบ 100 กิโลกรัม เดินเท้าขึ้นเขาเป็นระยะทางอีกเกือบ 100 กิโลเมตร ท่ามกลางแดดเปรี้ยง หรือสายฝนที่โปรยปรายอย่างไม่ขาดสาย รองเท้ากัดจนเป็นแผลพุพอง กล้ามเนื้อเมื่อยล้าทุกครั้งที่ก้าวขาขึ้นผาหิน
นอกเหนือจากความเหนื่อยล้าทางกายแล้ว สภาพแวดล้อมยังแฝงไปด้วยความท้าทายจากแมลง สัตว์เลื้อยคลาน และความเหนียวเหนอะหนะที่ไม่สามารถนอนแช่อ่างน้ำอุ่นได้ดั่งใจ
แต่แปลกประหลาด คนที่ชอบ Darecation กลับรู้สึกว่า ยิ่งร่างกายรู้สึกเจ็บปวดและเหน็ดเหนื่อยมากเท่าไร จิตใจกลับยิ่งสลัดความวิตกกังวลในชีวิตออกไปได้เร็วเท่านั้น
แล้วเหตุใดคนบางกลุ่มจึงยินยอมจ่ายเงินก้อนโตเพื่อไปลำบากเช่นนี้เล่า?
คําตอบอาจซ่อนอยู่ในกลไกทางจิตวิทยาและชีววิทยา
เพราะบางครั้ง ความสบายมักนำมาซึ่งความเฉยชาทางอารมณ์ เมื่อชีวิตไร้ซึ่งอุปสรรค สมองจะขาดการกระตุ้นและตกอยู่ในภาวะซ้ำซาก จำเจ
การพาชีวิตออกไป Darecation จึงเหมือนการกดปุ่ม Reset ระบบประสาท Set Zero ร่างกายทั้งหมด
เช่น เมื่อต้องปีนผาหินที่สูงชัน ความกลัวจะบีบให้สมาธิทั้งหมดจดจ่ออยู่เพียงแค่จุดที่มือจะไขว่คว้าและจุดที่เท้าจะเหยียบลงไป
วินาทีนั้นไม่มีพื้นที่เหลือให้คิดถึงปัญหาเรื่องงาน ปัญหาเรื่องหนี้สิน ปัญหาเรื่องความรัก เพราะความเจ็บปวดจากอาการตึงกล้ามเนื้อ และความหนาวเหน็บจนปากสั่น กลายเป็นสิ่งเตือนใจชั้นดี ว่าเรากำลังปฏิสัมพันธ์กับโลกจริง
ไม่ใช่ภาพลวงตาบนหน้าจอโทรศัพท์มือถืออีกต่อไป
แน่นอนว่า ความยากลำบากเหล่านี้ได้สกัดเอาเปลือกนอกของชีวิตประจำวันออกไปจนหมดสิ้น เหลือทิ้งไว้เพียงสัญชาตญาณการเอาชีวิตรอดที่แสนบริสุทธิ์
ปัจจุบัน การบำเพ็ญทุกรกิริยาในวันหยุดมิใช่แค่การเดินป่าหรือปีนเขา แต่ยังขยายขอบเขตไปถึงกิจกรรมหลากหลายรูปแบบ
เช่น การดำน้ำในถ้ำลึกที่มองไม่เห็นแม้แต่มือตัวเอง การวิ่งเทรลระยะไกลข้ามคืนที่ต้องสู้กับความง่วงและความมืดมิด หรือการเดินทางไปแคมปิ้งในดินแดนที่ทุ่งหิมะปกคลุมด้วยอุณหภูมิติดลบ
ในสภาพแวดล้อมเหล่านั้น ร่างกายมนุษย์จะถูกผลักดันไปสู่ขีดจำกัด หัวใจเต้นระทึก ลมหายใจหอบถี่ และเมื่อถึงจุดที่คิดว่าจะไหว-ไม่ไหว ร่างกายจะปลดปล่อยสารเคมีอย่างอะดรีนาลินและเอนดอร์ฟินออกมา
ชั่วขณะที่สามารถก้าวข้ามความเจ็บปวดนั้นไปได้ มนุษย์จะสัมผัสได้ถึงความปลื้มปีติอันมหัศจรรย์ เป็นความสุขที่เกิดจากการเอาชนะตนเอง ไม่ใช่ความสุขสมบูรณ์แบบที่หาซื้อได้ทั่วไป
นอกจากมิติทางร่างกายแล้ว Darecation ยังส่งผลต่อมิติทางจิตวิทยาและบริบททางสังคมอย่างลึกซึ้ง
ในยุคที่เราถูกล้อมรอบด้วยภาพความสำเร็จที่ถูกแต่งแต้มผ่านโซเชียลมีเดีย การแสดงออกถึงความสมบูรณ์แบบกลายเป็นภาระที่หนักอึ้ง
การได้ออกไปเผชิญหน้ากับธรรมชาติที่ยิ่งใหญ่ ธรรมชาติไม่สนใจว่าใครเป็นใคร ทำให้เราตระหนักได้ว่า ตัวตนของเรานั้นกระจอกงอกง่อยเพียงใด
เพราะธรรมชาติไม่เคยปรานีหรือประนีประนอมให้ใคร ไม่ว่าคุณจะเป็นผู้บริหารระดับสูงหรือพนักงานตอกบัตรธรรมดาๆ
เพราะเม็ดฝนย่อมตกใส่ทุกคนเท่ากัน พายุก็ยังคงกระหน่ำใส่ทุกคนเท่ากัน ความเท่าเทียมกันในความยากลำบากนี้ย่อมสร้างความอ่อนน้อมถ่อมตนขึ้นในจิตใจ
ขณะเดียวกัน มันยังช่วยสร้างสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นระหว่างเพื่อนร่วมเดินทาง การร่วมกันแบ่งปันอาหารกระป๋องในคืนที่หนาวเหน็บ หรือการช่วยประคองกันผ่านลำธารที่เชี่ยวกราก เป็นประสบการณ์ที่สร้างมิตรภาพและความเชื่อใจลึกซึ้งเกินกว่าการนั่งดื่มเครื่องดื่มราคาแพงในร้านหรู
ความเหน็ดเหนื่อยจากการบำเพ็ญทุกรกิริยานี้ ยังนำไปสู่ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า ความตระหนักรู้ในความสุขพื้นฐาน
เมื่อเรายอมตัดขาดจากความสะดวกสบายทั้งหมด การปราศจากไฟฟ้า ไม่มีสัญญาณเน็ต ไม่มีเตียงนุ่มๆ หรือแม้แต่น้ำสะอาดสำหรับอาบ
การได้จิบน้ำอุ่นๆ เพียงแก้วเดียว หรือการได้นั่งพักบนหินแห้งๆ หลังจากเดินลุยโคลนยาวนานหลายชั่วโมง กลายเป็นความสุขที่ยิ่งใหญ่อย่างที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน
กิจกรรม Darecation จึงไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อความสะใจชั่วครั้งชั่วคราวเท่านั้น แต่เป็นการปรับเปลี่ยนเกณฑ์การวัดความสุขในชีวิต
เมื่อกลับคืนสู่โลกความเป็นจริง สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ที่เคยละเลย เช่น การได้นอนบนเตียงสะอาด การได้เปิดแอร์เย็นๆ หรือการได้กินอาหารร้อนๆ จะกลับกลายเป็นสิ่งที่น่าซาบซึ้งใจและมีความหมายมากกว่าเดิมอย่างมหาศาล
อย่างไรก็ตาม Darecation ที่ดีต้องมีการวางแผน ตระเตรียมร่างกายและจิตใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การประเมินความเสี่ยง
เพราะจุดประสงค์ของการบำเพ็ญทุกรกิริยาแบบ Darecation คือการเรียนรู้ที่จะมีชีวิตอยู่อย่างเข้มแข็งและทรงพลังยิ่งกว่าเดิม
เพราะเมื่อวันหยุดสิ้นสุดลง Darecation ก็จะสิ้นสุดตาม
ชาว Darecation ต้องกลับเข้าเมือง กลับสู่โลกของการทำงาน
สภาพร่างกายอาจจะเต็มไปด้วยร่องรอยบาดแผล หน้ากร้านลม ผิวเกรียมแดด กล้ามเนื้อตึง แต่นัยน์ตาของพวกเขากลับส่องประกายความสดใสและความมั่นใจอย่างประหลาด
ความเครียดจากงานที่เคยดูเหมือนปัญหาใหญ่หลวง กลับกลายเป็นเรื่องเล็กน้อยเมื่อเทียบกับพายุที่พวกเขาเคยผ่านพ้นมาบนยอดเขา
การบำเพ็ญทุกรกิริยาในวันหยุดได้หล่อหลอมภูมิคุ้มกันทางจิตวิญญาณ ทำให้พวกเขาสามารถเผชิญหน้ากับความผันผวนของชีวิตในเมืองด้วยความสงบและความอดทนที่มากขึ้น
ปรัชญาของ Darecation ก็คือ การเลือกที่จะลำบากในสนาม Darecation หาใช่เรื่องของการทำร้ายตัวเองไม่
หากแต่เป็นการลงทุนเพื่อสร้างตัวตนใหม่ที่แข็งแกร่ง ยืดหยุ่น และพร้อมที่จะเข้าใจความหมายของชีวิตในทุกมิติอย่างแท้จริง
อาจไม่ต้องไปถึงระดับ Cast Away ก็ได้
