เจนวิทย์ เชื้อสาวะถี : บันเทิงไทยใต้ร่มพระบารมี (6) “เครือข่าย” ในหนังเฉลิมพระเกียรติ

จนถึงขณะนี้ “บันเทิงไทยใต้ร่มพระบารมี” ได้พูดถึงเครือข่ายในอุตสาหกรรมสื่อบันเทิง ที่เข้าไปผลิตสื่อเฉลิมพระเกียรติผ่านงานหลายแขนง เช่น เพลง, ละครเวที, ละครโทรทัศน์, การจัดงานระดับเมกะอีเวนต์

สื่ออีกหนึ่งแขนงที่ทรงประสิทธิภาพในการโน้มน้าวใจคนคือ “ภาพยนตร์”

แม้ว่าถึงที่สุดภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติ จะยังไม่ได้ไปถึงจุดที่ประสบความสำเร็จ หากวัดด้วยรายได้ อย่างที่เกิดขึ้นในวงการละครเวทีแบบสี่แผ่นดิน ในวงการอีเวนต์แบบที่ วินิจ เลิศรัตนชัย ได้สร้างไว้ หรือถูกเผยแพร่ ผลิตซ้ำอย่างกว้างขวางแบบเดียวกับที่เพลงเฉลิมพระเกียรติของเบิร์ด คาราบาว ประภาส ชลศรานนท์ ได้เคยทำไว้

แต่เมื่อพิจารณาดู งานภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติที่ได้เคยผลิตขึ้นจำนวนหนึ่ง โดยเฉพาะที่ผลิตในทศวรรษ 2550 เป็นต้นมา ก็ทำให้เห็นเครือข่ายจำนวนมากที่โยงใยอยู่รอบๆ การผลิต

เช่น บริษัทชั้นนำในอุตสาหกรรมภาพยนตร์, ผู้กำกับฯ ที่มีชื่อเสียง และมีผลงานในระดับที่เป็นหมุดหมายของวงการ ไปจนถึงหน่วยงานของรัฐและบริษัทเอกชนที่เข้ามาให้การสนับสนุน

เช่น

ภาพยนตร์ “แผ่นดินของเรา” ในปี 2553 เป็นครั้งแรกของไทยที่มีการอัญเชิญบทเพลงพระราชนิพนธ์สู่ภาพยนตร์เพลงเต็มรูปแบบ โดยอัญเชิญเพลงสำคัญ เช่น ใกล้รุ่ง, ลมหนาว, ค่ำแล้ว, สายฝน,Oh I Say และ แผ่นดินของเรา

ผู้กำกับฯ ของเรื่องนี้ “ยุทธนา มุกดาสนิท” เคยกำกับฯ ละครเวที สี่แผ่นดิน ในปี 2516 ซึ่งได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากในหลวง ร.9, สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จฯ ทอดพระเนตร

ยุทธนาเป็นผู้กำกับภาพยนตร์มือรางวัล เช่น วิถีคนกล้า, คู่กรรม, น้ำพุ เขาได้รับรางวัล “บุคคลเกียรติยศผู้สร้างสรรค์งานในวงการภาพยนตร์ไทย” ในปี 2555

ในการผลิตคราวเดียวกัน ยังมีภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติอีก 6 เรื่อง โดยผู้กำกับฯ ฝีมือดีอีกหลายคน เช่น นนทรีย์ นิมิบุตร (ผู้กำกับฯ มือรางวัล เช่น 2499 อันธพาลครองเมือง, นางนาก หนังทั้งสองเรื่องของนนทรีย์ ช่วยฟื้นฟูภาวะตกต่ำของหนังไทย ที่ดำเนินมาตลอดทศวรรษ 2530 และมาฟื้นฟูในต้นทศวรรษ 2540, นนทรีย์นั่งเป็นโปรดิวเซอร์ในงานหลายชิ้น เช่น เดอะ เลตเตอร์ จดหมายรัก, โหมโรง)

ปรัชญา ปิ่นแก้ว (สร้างชื่อจากการกำกับฯ องค์บาก, ต้มยำกุ้ง หนังซึ่งทำให้โลกได้รู้จักกับ จาพนม ยีรัมย์, นั่งเป็นผู้อำนวยการสร้างในงานหลายชิ้นที่ผลิตโดยบาแรมยู เช่น รักแห่งสยาม, ฮักนะ”สารคาม)

พิง ลำพระเพลิง (นักเขียนบทมือทอง และผู้กำกับภาพยนตร์ เช่น โคตรรักเอ็งเลย, คนหิ้วหัว, ฝันโคตรโคตร)

ทีมผู้กำกับภาพยนต์เรื่อง แฟนฉัน (หลังจากแฟนฉันประสบความสำเร็จ ผู้กำกับฯ กลุ่มนี้ แยกย้ายกันผลิตงานภายใต้เครือ GTH, GDH

หนึ่งในผู้กำกับฯ ที่ประสบความสำเร็จสูงสุดคนหนึ่งในกลุ่มนี้ คือ “ทรงยศ สุขมากอนันต์” เจ้าของผลงาน เด็กหอ ซึ่งคว้ารางวัลจากสถาบันต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ, ผู้กำกับฯ ซีรีส์ เรื่อง ฮอร์โมนส์ วัยว้าวุ่น ที่สร้างกระแสนิยมถล่มทลาย และชวนสังคมไทยร่วมสนทนาถึงประเด็นปัญหาที่วัยรุ่นไทยกำลังเผชิญอยู่)

พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง (ผู้กำกับฯ ละครมือรางวัลของไทย ที่ผลิตงานยอดนิยมหลายชิ้น เช่น ดงผู้ดี, รอยไหม, ทองเนื้อเก้า, นาคี คว้าเรตติ้งละครสูงสุดในปี 2559, รากนครา, นาคี 2 ในปี 2553 พงษ์พัฒน์คว้ารางวัลนักแสดงสมทบ ในเวทีมอบรางวัลนาฏราช เขากล่าวเทิดทูนและปกป้องสถาบันกษัตริย์ ด้วยประโยค “ถ้าเกลียดพ่อไม่รักพ่อแล้ว จงออกไปจากที่นี่ซะ เพราะที่นี่คือบ้านของพ่อ เพราะที่นี่คือแผ่นดินของพ่อ”)

ภาพยนตร์ทั้ง 7 เรื่องนี้ ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล ในฐานะ “คณะกรรมการจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติฯ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 83 พรรษา 5 ธันวาคม 2553” และนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณ ที่ได้พระราชทาน DVD บันทึกภาพยนตร์ทั้งเจ็ดเรื่อง กว่า 5 ล้านชุดแจกจ่ายให้กับปวงชนชาวไทย

ในปี 2555 ช่อง 9 อสมท ร่วมกับมูลนิธิชัยพัฒนา ชักชวนให้ 9 บริษัทผู้สร้างภาพยนตร์และผู้ผลิตรายการชั้นนำของเมืองไทย และ 9 ผู้กำกับฯ คนรุ่นใหม่ของวงการให้ผลิตภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติ ภาพยนตร์ชุดนี้ลงทุนงบประมาณร่วม 50 ล้านบาท โดยรายได้จากการฉายหลังหักค่าใช้จ่ายมอบให้กับมูลนิธิชัยพัฒนา

9 บริษัทชั้นนำที่ร่วมผลิตได้แก่ บริษัท โอเรียนทัล อายส์ จำกัด, บริษัท อาร์เอส จำกัด (มหาชน), บริษัท จี เอ็ม เอ็ม ไท หับ จำกัด, บริษัท เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ จำกัด (มหาชน), บริษัท สหมงคลฟิล์ม อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด, บริษัท แฮฟเอกู๊ดดรีม จำกัด, บริษัท กันตนา โมชั่นฟิคเจอร์ จำกัด, บริษัท เอ็ม เทอร์ตี้ ไนน์ จำกัด, บริษัท ไฟว์สตาร์ โปรดักชั่น จำกัด

หนึ่งในภาพยนตร์ 9 เรื่อง คือ “ว่ายน้ำข้ามทะเลดาว” ได้รับพระกรุณาธิคุณจาก ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ร่วมแสดง

ผู้กำกับฯ ที่มีชื่อเสียงหลายคนร่วมผลิตงานชิ้นนี้ เช่น ก้องเกียรติ โขมศิริ (ผู้กำกับฯ และนักเขียนบทภาพยนตร์ เช่น บางระจัน ฉบับที่กำกับฯ โดยนนทรีย์, ขุนแผน, องค์บาก, ไชยา, ขุนพันธ์)

องอาจ สิงห์ลำพอง (รองกรรมการผู้อำนวยการ สายงานสถานีโทรทัศน์ กุมบังเหียนทีวีช่อง 8)

โสภณ ศักดาพิศิษฏ์ (เบื้องหลังความสำเร็จของหนังตระกูลผีที่ผลิตโดย GTH เช่น เขียนบท ชัตเตอร์ กดติดวิญญาณ, แฝด, สี่แพร่ง, ห้าแพร่ง ไปจนถึงกำกับฯ ลัดดาแลนด์)

กัลป์ กัลย์จาฤก (ทายาทรุ่นที่ 3 ของเครือกันตนา, ผู้กำกับฯ ละครเรื่อง ห้องหุ่น)

ต่อมา บริษัท GDH 559 (จำกัด) ร่วมกับ สิงห์ คอร์เปอเรชั่น ผลิตภาพยนตร์ “พรจากฟ้า” ในโอกาสครบรอบ 70 ปีครองราชย์ ในปี 2559

แต่แล้วจากเหตุการณ์สวรรคต ก็ทำให้ พรจากฟ้า กลายเป็นภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติเรื่องแรกหลังการสวรรคต โดยได้รับแรงบันดาลใจจากเพลงพระราชนิพนธ์สามเพลงคือ ยามเย็น, ในดวงใจนิรันดร์ และพรปีใหม่

กำกับภาพยนตร์โดย จิระ มะลิกุล (โด่งดังจาก 15 ค่ำ เดือน 11, มหา”ลัยเหมืองแร่, นั่งแท่นเป็นผู้ผลิตและโปรดิวเซอร์ภาพยนตร์ยอดนิยมอีกหลายสิบเรื่องที่ผลิตในนาม GTH, GDH เช่น แฟนฉัน, รถไฟฟ้า มาหานะเธอ, พี่มาก…พระโขนง)

นิธิวัฒน์ ธราธร (ผู้กำกับฯ ซีซันส์เชนจ์ เพราะอากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย และคิดถึงวิทยา) ชยนพ บุญประกอบ (SuckSeed ห่วยขั้นเทพ) เกรียงไกร วชิรธรรมพร (เขียนบทและกำกับฯ ฮอร์โมนส์ เดอะซีรีส์)

ดนตรีประกอบภาพยนตร์ได้รับการสนับสนุน และสร้างสรรค์ บรรเลงให้ฟรีโดยใช้วงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย (Thailand Philharmonic Orchestra) เต็มวง ซึ่งมีสมาชิก 93 คน ใช้อาคารมหิดลสิทธาคารเป็นห้องบันทึกเสียง

“สุกรี เจริญสุข” ชี้ว่าเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกในประเทศไทย ที่ทำเพลงประกอบด้วยวงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกฯ ซึ่งไม่ค่อยเกิดขึ้นบ่อยนักเนื่องจากเป็นการทำงานที่ยากและมีค่าใช้จ่ายแพง

เพลงพระราชนิพนธ์ “ยามเย็น” ที่ขับร้องโดย “วิโอเลต วอเทียร์” ติดอันดับ 8 จากเพลงประพันธ์ใหม่ (cover ใหม่) หลังการสวรรคตร่วม 350 เพลง ในเวอร์ชั่นนี้ถูกนำมาทำให้มีจังหวะที่สนุกสนานขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับการเล่น body percussion และนับเป็นพระกรุณาธิคุณสูงสุด เมื่อทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ทรงขับร้องบทเพลงพระราชนิพนธ์ ยามเย็น พร้อมทรงทำ body percussion เหมือนในภาพยนตร์ในรูปแบบของพระองค์เอง

หมุดหมายที่สำคัญของภาพยนตร์เรื่องนี้ คือไม่มีการเอ่ยพระนาม หรืออ้างถึงในหลวง ร.9 เลย แต่ผู้ชมสามารถตระหนักได้อยู่เสมอ ว่าเส้นเรื่องกำลังเล่าเรื่องอะไร โดยเฉพาะในภาพยนตร์สั้นเรื่องสุดท้าย ซึ่งเป็นนิทานเปรียบเทียบ ถึงในหลวง ร.9 อย่างชัดเจน

ยุทธนา มุกดาสนิท ผู้กำกับฯ ชั้นครู วิจารณ์ภาพยนตร์เรื่องนี้ด้วยประโยค “ถ้าแยกเพลงพระราชนิพนธ์ออกไป หนังมีตรงไหนหรือที่เรียกว่าดีนักหนา ทั้งเรื่อง บท โปรดักชั่นและวิธีการนำเสนอ”

อย่างไรก็ตาม พรจากฟ้า คว้ารางวัลภาพยนตร์ไทยแห่งปี จากไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ดส์ และภาพยนตร์ไทยยอดนิยมจาก คมชัดลึก อวอร์ด ในปีนั้น

ในช่วงพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ค่ายภาพยนตร์ยักษ์ใหญ่ “สหมงคลฟิล์ม อินเตอร์เนชั่นแนล” ร่วมมือกับโรงภาพยนตร์ไทยทั่วประเทศ ฉายภาพยนตร์ “ของขวัญ” ให้คนไทยดูฟรี โดย 4 ผู้กำกับฯ ปรัชญา ปิ่นแก้ว, นนทรีย์ นิมิบุตร, ก้องเกียรติ โขมศิริ และ ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล (โด่งดังจากการกำกับฯ และเขียนบท “รักแห่งสยาม” หนังซึ่งเป็นหมุดหมายของสังคมไทย ในการเล่าถึงความรัก ความสัมพันธ์ แบบชายรักชาย หนังเรื่องนี้โด่งดังในระดับเอเชียทั้งในไต้หวัน ญี่ปุ่น แผ่นดินจีน”

ของขวัญ ใช้เพลง “Pass The Love Forward” ของ “บอย โกสิยพงษ์” เป็นเพลงประกอบภาพยนตร์ (บอยมีผลงานการแต่งเพลงเฉลิมพระเกียรติ เช่น แสงหนึ่งคือรุ้งงาม, เพลงของพ่อ)

ภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติในความหมายนี้ ไม่ใช่แค่เพียงภาพยนตร์ที่สร้างจากแรงบันดาลใจ หรือถ่ายทอดสาร ที่สัมพันธ์ เชื่อมโยงกับในหลวง ร.9 เท่านั้น แต่ยังกินความถึงภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติระดับเมกะโปรเจ็กต์ ที่สร้างตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เช่น ภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ สุริโยทัย (2544) ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช (2550) อีกด้วย

นี่เป็นตัวอย่างอันรวบรัดของการศึกษาเครือข่ายในอุตสาหกรรมสื่อบันเทิง จากเฉพาะที่ไล่เรียงมา จะเห็นได้ว่า บริษัทบันเทิงชั้นนำ และผู้กำกับฯ มือดีจำนวนไม่น้อย ล้วนมีประวัติและมีส่วนร่วมในการผลิตงานเฉลิมพระเกียรติมาแล้วทั้งสิ้น